گاتها، حقیقت جاویدان

پاسخی به سخنان ناروای «آقای پرویز رجبی»

http://hamazoor.ir/      

 

فرید شولیزاده - «آقای پرویز رجبی» چندی پیش در روزنامه‌ی «اعتماد»، به ناروایی، اصالت سرودهای مینوی «گاتها»، کتاب آسمانی زرتشتیان را زیر سوال برده و چنین مدعی شده که «گاتها» منسوب به «اشوزرتشت» پیامبر نیست!!

 این سخنان خام دل ایرانیان زرتشتی و بسیاری از دوستداران فرهنگ ایرانی را به درد آورد؛ اما برای کسانی که با آثار و پیشینه‌ی فکری آقای رجبی آشنا هستند، چنین سخنانی چندان شگفت‌آور نبود.

 این نخستین‌بار نیست که آقای رجبی، بدیهیات روشن و آشکار تاریخی را انکار کرده است. نگارنده، داوری درباره‌ی کارنامه‌‌ی سیاسی، فرهنگی و اجتماعی آقای رجبی را به وجدان‌های بیدار و هوشیار هازمان(:جامعه‌ی) ایرانی وامی‌گذارد. بنابراین کاری با پیشینه‌ی کسی نخواهیم داشت، بلکه تنها به گونه‌ی علمی، پیرامون دیدگاه‌ آقای رجبی درباره‌ی کتاب سپند «گاتها»، سخن خواهیم گفت. در نوشتار پیش‌رو، کوشش شده است تا در اندازه‌ی توان و دایره‌ی دانش نگارنده، ‌به دو پرسش پاسخ داده شود:

1: آیا گاتها در درازای تاریخ همین پنج بخش بوده است؟ یا چنان‌که آقای پرویز رجبی مدعی است، در اصالتش جای تردید هست؟

2: آیا سرودهای گاتها منسوب به خود اشوزرتشت است؟

و اکنون در پاسخ به پرسش نخست:                                        

کهن‌ترین دانشنامه‌ی مذهبی نوشتاری(:مکتوب) به‌جای‌مانده از ایرانیان باستان، «اوستا» نام دارد. «دستور دکتر دهالا» پیرامون واژه‌ی «اوستا» می‌نویسد: «واژه‌ی "اوستا" از واژه‌ی "وید" به‌‌چم(:معنی) دانستن، ریشه گرفته و مراد از آن فرزانگی(:معرفت) و خردمندی است.»(1)

اوستا، این کتاب سترگ دربردارنده‌ی 83‌هزار واژه در پنج نسک(:دفتر) با نام‌های «یسنا»، «یشت‌ها»، «ویسپرد»، «وندیداد» و «خرده‌اوستا» است. «یسنا» به چم، نیایش و ستایش است. این واژه در گویش پهلوی به‌‌گونه‌ی «یزشن» درآمده‌است. «یسنا»، محور ایدئولوژیک، اوستا بوده و دارای 72فصل است که هریک از این فصل‌ها را در زبان اوستایی، یک «هاییتی» و در زبان پهلوی یک «هات» یا «ها» می‌نامند.

«یشت‌ها»؛ نام این بخش از اوستا، هم‌ریشه‌ی واژه‌ی یسنا و به‌چم ستایش و نیایش است. این واژه در زبان پهلوی به‌مفهوم ستودن و نیایش ‌کردن به‌کار رفته است و 21 یشت درونش، گنجانده شده‌است.

درونمایه‌ی یشت‌ها در ستایش امشاسپندان و ایزدان است. «وندیداد» (:وی‌دَئوداتَ) به‌چم «قانون ضد‌دیو» است. این کتاب دربردارنده‌ی 22پرگرد(:فرگرد) است و پرگردهای آن پیرامون شریعت و آیین‌های مذهبی است. «ویسپرد»؛ نام بخشی دیگر از اوستا است که از دو واژه‌ی اوستایی «ویسپ» و «رَد» تشکیل شده و به‌چم همه‌ی سروران(:ردان) است. هر کدام از فصل‌های ویسپرد را یک «کرده» می‌نامند. از گذشته، کرده‌های ویسپرد درست از روی شماره، روشن، نشده است، گروهی آن‌را 27، برخی23 و گروهی دیگر 24 کرده دانسته‌اند. «خرده‌اوستا»؛ نام جوان‌ترین بخش اوستا است، خرده‌اوستا، مجموعه‌ای است از نمازهای بایسته گاه‌های شبانه‌روز و نیایش‌هایی که برای جشن‌‌های ماهانه و روزهای ویژه از آن سود می‌جویند.

آنان‌که دستی در دانش اوستاشناسی دارند و با کتاب اوستا در پیوند هستند، نیک آگاه‌اند که کتاب اوستا به یک زبان سروده شده‌ است ولی این زبان خود دارای سه تا چهار گویش(:لهجه) گوناگون با چندین سبک گفتاری است. هریک از این گویش‌ها و سبک‌های گفتاری، نمایانگر دوره‌ای زمانی از عصر اوستا هستند(2).

کهن‌ترین بخش از اوستا از نگاه گویشی، مجموعه‌ای پنج‌بخشی است که دربردارنده‌ی هفده سروده است که در دل یسنا جای دارد(:یسنا هات‌های:«28و 29و 30و 31و 32و 33و 34»، «43و 44و 45و 46»، «47و 48و 49و 50»، «51»، «53»). این سرودها دارای وزن، مصرع، بیت و بند بوده و آهنگین هستند.

 این پنج‌بخش(هفده سروده) از نگاه دیرینگی، دستور و ساختمان زبانی با دیگر بخش‌های کتاب اوستا تفاوتی چشمگیر دارند و گویش آن بسیار کهن‌تر از دیگر بخش‌های اوستا است. در سراسر کتاب اوستا از این پنج بخش(هفده سروده)، با نام «گاثا» (:در پهلوی گاس و جمع آن گاسان و در فارسی گات و جمع آن گاتها و گاهان) به‌چم «سرود» و «کلام آهنگین» یاد شده است(3).

در نسک‌های اوستا، واژه‌ی گاتها(:گاثا) به تنهایی بیش از نود‌بار آمده است: «یسنا: هات3بند4، هات4بند1، هات9بند1، هات10بند18، هات19بند5، هات22بند3، هات54بند2، هات55بندهای1و2، هات57بند8، هات71بندهای1و 6و 11و 18»، «گاه‌‌هاون بند6»، «هادخت‌نسک کرده2بند13»، «وندیداد: فرگرد9بند46، فرگرد10بندهای2و 3و 7و 11و 15، فرگرد12بندهای2و 4و 6و 8و 10و 12و 14و 16و 18و 20، فرگرد18بند9، فرگرد19بند38» و...

یسنا هات71بند11: «با گاتهای اشوان، ردان، شهریاران پاک را همی‌خوانیم و...»

یسنا هات55بند1و2: «این‌چنین همه را در خور پیشگاه گاتهای اشون، ردان  شهریاران اشون دانیم. گاتها ما را پناه و پایداری بخشد...»

«گاتها»، کتاب آسمانی و ستون فقرات دین زرتشتی(:مزدیسنی) است. هریک از این پنج بخش گاتها، از همان روزگار باستان، با واژه‌ی آغازینش، نامور شده‌است و به ترتیب: «اَهنودگاتا»‌(:اَهونه‌وئیتی)، «اَشتودگاتا»‌(:اَشته‌وئیتی)، «سپنتمدگاتا»‌(سپنتامئینو)، «وهوخشترگاتا»‌(:وهوخشثر)، «وهشتواشت‌گاتا»‌(وهیشتوایشتی) نامیده می‌شوند. در نسک‌های «اوستا»، ٦٦ بار، واژه‌ی گاتها(گاثا)، همراه با نام پنج بخش این سرودها می‌آید: «یسنا: هات34بند16، هات46بند20، هات50بند12، هات51بند22، هات53بند10، هات71بند16» و «گاه‌رپیتون‌ بند5» و...

سه‌بار هم در اوستا به روشنی گفته می‌شود که گاتها، پنج‌اند: «یسنا: هات57بند8، هات71بند6» و «گاه هاون بند6».

در دست‌نویس‌های کتاب «یسنا»، تنها این هفده‌هات گاتها هستند که در پایان هر یک، نام آنها که برپایه‌ی نخستین واژه‌ی نخستین‌بند، برگزیده‌شده، گرامی شمرده شده است. چنان‌که به‌‌عنوان نمونه در پایان هات28 که با واژه‌ی اهیایاسا، آغاز شده، چنین می‌خوانیم: «هات" اهیا یاسا" را گرامی می‌داریم...»

افزون‌بر این‌که در پایان هر یک از هفده سروده، چنین آمده است، در پایان پنج بخش گاتها نیز دیده می‌شود. در دست‌نویس‌های یسنا، در پایان هریک از پنج بخش گاتها، از هر یک از این پنج بخش با نام خود یاد شده‌است. چنان‌که در پایان اهنودگاتا می‌آید: «اهنودگاتا را گرامی می‌داریم...» این روش، نشانگر آن است که نویسندگان اوستا به روشنی، به سپند بودن و ویژگی پنج بخش و هفده سروده‌ی گاتها آگاهی داشته‌اند. اگر این‌گونه نبود می‌بایست چنین کاری را برای همه‌ی بخش‌های یسنا، به‌ویژه «هفت‌هات» انجام می‌دادند. حال آن‌که این ستایش ویژه تنها شامل سرودهای گاتها شده و به روشنی نشان از سپندینگی این پنج بخش در نزد نویسندگان اوستا دارد.(4)

در کرده‌ی نخست «ویسپرد»، نام پنج بخش گاتها، یکایک برده می‌شود و به هر یک درود فرستاده می‌شود. در «وندیداد»، پرگرد نوزدهم بند38، به گاتهای پارسا و سپس با آوردن نام، به هر پنج بخش گاتها، ستایش و درود فرستاده شده‌است. در بند سوم «سروش‌یشت سرشب»، می‌خوایم:

«سروش پارسا را می‌ستاییم، اوست نخستین کسی که بسرود پنج گاتهای اشوزرتشت اسپنتمان را با وزن، ترجمه و تفسیر و با پرسش و پاسخ برای یزشن و نیایش و درود و ستایش امشاسپندان...»

همین متن، درست همین‌گونه، در بند سوم «کرده سروش» آمده است. در «آفرینگان پنجه» نام پنج بخش گاتها با صفت «سردار اشویی» برده شده و به هریک درود فرستاده می‌شود.

سرودهای مینوی گاتها، چنان در نزد دین‌ورزان زرتشتی سپند و ورجاوند به‌شمار رفته که در جای‌جای اوستا و دست‌نویس‌های پهلوی به هر «هائیتی»(:هات) و به هر «وچس تشتی»(:قطعه) و به هر «افسمن»(:بیت) و به هر «وچ»(:واژه) آن درود فرستاده شده است. در فرگرد سیزدهم کتاب پهلوی «شایست‌ناشایست» که به نام «چم‌گاهان»‌(:چیستی گاتها)، نامور شده، به‌شکلی موشکافانه جزییات گاتها، برشمرده می‌شود. در این فرگرد، نام‌های هر پنج پاره‌ی گاتها و سپس بخش‌بندی‌های یسنا آورده می‌شود. در این فرگرد گفته می‌شود که گاتها از چند «وچس‌تشتی»(:شعر) و چند «گاه»(:پاره‌شعر) و... تشکیل شده است.

«زادسپرم جوان‌جم شاپوران» در کتاب پهلوی «وزیدگیهای زادسپرم» پیرامون گاتها چنین آگاهی می‌دهد: «گاتها بر سه پیمان(:گونه) است: سه‌گاه، چهارگاه، پنج‌گاه. همچنین گاتها دارای 21بخش، 288وچست(:قطعه)، 1016گاه(:بیت) و... است» دستور بزرگ در اینجا، «گاه» را یک بیت از گاتها، معرفی کرده است و سخن او در این‌باره نیز درست است، زیرا برخی از هات‌های گاتها مانند هات28تا31 در هر بند، سه‌ بیت شعر دارند و پاره‌ای مانند هات49و50و53 چهار بیت و شماری دیگر مانند هات43تا46 پنج بیت دارند.

انعکاس نام پنج‌ بخش گاتها را در جای‌جای فرهنگ زرتشتی به روشنی می‌توان دید. چنان‌که در گاهنمای زرتشتی، پنج روز پایانی سال را به نام پنج بخش گاتها نامور ساخته‌اند. در «آفرینگان پنجه»، پیوند روشن میان پنجه‌ی آخر سال با نام پنج بخش گاتها را به آشکاری می‌توان دید. «دستور دکتر دهالا» پیرامون این پیوند می‌نویسد: «ایرانیان نام‌های ایزدان را بر ٣٠‌روز ماه گذاشته و هر روز، یشت یا نیایش ویژه‌ی آن ایزد را برای گرامیداشت آن، می‌خواندند. ایشان پنج روز پایانی سال(:پنجه) را ویژه‌ی سرودهای اشوزرتشت کردند تا پایان سال را با نیایش و ستایش بسیار والاتری، به سرانجام رسانند.»

واژه‌ای که برای «پنجه» در اوستا به‌کار رفته، «saredha» است. این واژه در اوستا همراه با واژه‌های «روز»(:ایر ـ ayara)، «گاه»(:اسنی ـ asnya)، «ماه»(:ماهی ـ mahya) و «گهنبار»(:یایری ـ yairya)، همراه شده است: (یسنا هات 1بند9و17، 2بند9و17، 3بند11و16، 4بند14و22، 6بند8و16، 7بند11و19. ویسپرد کرده 1بند4، 2بند6 و...).

چیدمان واژگانی گاتها خود برهان دیگری بر بکر و دست‌نخورده بودن آن است، زیرا چنان‌که گفته شد، گاتها به نظم(:شعر) است. چیدمان واژگان گاتها به‌گونه‌ای است که کوچک‌ترین دست‌اندازی در این سرودها، صورت نظم آن را به هم می‌ریزد و آن را تبدیل به نثر می‌کند.

«دستور کاووس‌جی کانگا» در این‌باره دیدگاه ارزشمندی دارد. وی می‌نویسد: «گاتها، از دو روی، در درازای تاریخ بکر و پابرجا مانده: نخست به نظم بودن، زیرا سروده را می‌توان به آسانی از بر کرد و هم آن‌که کمتر می‌توان در آن دست برد چون ترکیب نظم آن به‌هم ریخته می‌شود و شیوایی خود را از دست می‌دهد. دیگر آن‌که هر خواننده و نویسنده‌ی زرتشتی، ایمان و باوری بی‌مانند و ارجی بس بزرگ به این کلام اهورایی و سخنان روح‌انگیز داشته و به خود، اجازه‌ی تحریف، حتا برای تشریح، را نداده‌اند. در اینجا باید بر همه‌ی موبدان، آفرین خواند که در درازنای هزاران سال، آن‌را چنان به لهجه‌ی شیرین اشوزرتشت، نگاه داشته‌اند.»

شاید اگر در هات‌های یسنا با تفسیری از گاتها روبه‌رو نمی‌شویم از آن‌روی است که سرودهای گاتها در روزگار خود سخت‌فهم(:غامض) نبوده و نیازی به شرح آن، احساس نمی‌شده است. به زبان ساده‌تر گاتها به زبان مردم روزگار خودش سروده شده و نیازی به توضیح و تفسیر آن نبوده است.

از آن‌چه که تاکنون گفته شد، چنین می‌توان نتیجه گرفت که سرودهای مینوی گاتها از همان بدو ترویج و ریشه‌دواندن مزدیسنی در نخستین دوره‌های عصر اوستا تا پایان دوره‌ی تاریخی نگارش اوستا و پس از آن تا عصر نگارش نسک‌های پهلوی و سپس تا عصر حاضر، همین میزان واژگان، همین میزان ابیات، همین پنج بخش و همین هفده سروده بوده است. زیرا آن‌چه که ما امروز به نام «کتاب آسمانی گاتها» در دست داریم، همان چیزی است که جای‌جای کتاب «اوستا» و نسک‌های پهلوی در درازای چند هزار سال به اصالت و بودن آن گواهی داده‌اند و جای کوچک‌ترین تردیدی را برجای نگذاشته‌اند...

اما پرسش دوم این نوشتار پیرامون کیستی سراینده‌ی گاتها است. آیا گاتها سرودهای «اشوزرتشت» پیامبر است؟

در کرده‌ی33 از کتاب پهلوی «نیرنگستان»، سفارش می‌شود که گاتها را با «آهنگ زرتشتی»‌(:چون گفت و گویش اشوزرتشت) و با آواز زیر بخوانند. در گستره‌ی اوستا با کارواژه‌هایی(:اصطلاحاتی) برخورد می‌کنیم که به چم «مصرع»، «بیت» و «بند» گاتها به کار برده شده است: (یسناهات 19بند16، 44بند16، 50بند8، 51بند16، 57بند8، 71بند4. ویسپرد کرده‌ی 13بند3، 14بند4 و...). کارواژه‌هایی که در اوستا با این نام آمده است، «سرودن»(:سرو)، «فراسرودن»(:فرسرو)، «فراشمردن»(:فرمر) و «آوازخواندن»(:فرگا) است: «یسناهات 9بند1، 19بند5، 55بند7، 57بند8، 71بند16 و...». از اینها یک‌بار در یسنای9بند1 چنین گفته می‌شود: «زرتشت... گاتها می‌سرود». در یسنای19بند5 تاکید می‌شود که سرودن درست، روان و بی‌لغزش کلام سپند مانتره، ارزشی برابر با صد نماز دارد. این سخن نشان از آن دارد که دین‌آوران و دین‌ورزان نخستین(:سرایندگان یسنا) تا چه میزان به پاسداشت و نگهبانی از اصالت کلام گاتها حساسیت نشان می‌دادند.

در اوستا هفت‌بار از «گاتها‌سرایی» سخن به میان آمده است: «یسنا: هات3بند4، هات4بند1، هات24بند3. ویسپرد: کرده‌ی11بند3 و...» اما خواست(:مقصود) اوستا از سراینده‌ی ‌گاتها کیست؟ پاسخ نهفته در یسنای57بند8 است. آنجا به روشنی و آشکاری گواهی داده می‌شود که این گات‌های پنجگانه از آن «اشوزرتشت اسپنتمان» است:

«سروش پارسا را می‌ستاییم، اوست نخستین کسی که بسرود پنج گاتهای اشوزرتشت اسپنتمان را با اسفمن(:بیت) [و] وزن، بند، گزارش و تفسیر و با پرسش و پاسخ برای یزشن و نیایش و درود(:آفرین‌خوانی) و ستایش امشاسپندان...»

برگردانی دیگر: «سروش... را می‌ستاییم، نخستین کسی که گاتها را سرود که پنج باشند، از آن زرتشت اسپنتمان راستین(:اشون)، دارای بیت‌ها و بندها با گزارش‌ها و پاسخ‌ها و...»

در «اردیبهشت‌یشت»، بند1و2 به اشوزرتشت از آن روی که «ستاینده»، «زوت» و «سرودگوی» اهورامزدا و امشاسپندان است، درود و آفرین فرستاده می‌شود. در این دو‌بند اردیبهشت یشت، اشوزرتشت اسپیتمان نخستین سرودگوی و ستایشگر اهورامزدا خوانده، می‌شود.

در بخش‌های جوان‌تر اوستا هم، این پیوستگی ذهنی را می‌توان دید، چنان‌که در خرده‌اوستا، بند سوم «سروش‌یشت سرشب» و نیز بند سوم «کرده‌ی سروش»، از ایزد سروش به‌عنوان نخستین کسی که پنج‌گاتهای «اشوزرتشت اسپنتمان» را ‌خواند، یاد می‌شود. در «سروش‌یشت هادخت» و «سروش‌یشت سرشب» می‌خوانیم: «سرتاسر سخنان ورجاوند(:مقدس) اشوزرتشت را می‌ستاییم، همه‌ی کارهای نیک را می‌ستاییم...»

این نمونه‌‌ها، نمایان‌‌گر پیوستگی دیدگاه سرایندگان بخش‌های جوان‌تر اوستا با نخستین دین‌ورزانی است که اوستاهای کهن‌تر همچون «یسنا» را سروده‌اند.

در کرده‌ی هفتم از کتاب سوم دین‌کرد(:یکی از نسک‌های پهلوی)، با گفتاری روشنگر و بی‌همتا روبه‌رو می‌شویم. این کرده، گفت‌وگویی است میان هیربدبزرگ و فردی که از او با صفت «اشموغ» یاد می‌شود. ارزشمندی این کرده در آن است که هر دو سوی گفت‌وگو به اوستا و گاتها آگاهی کامل دارند. در بخشی از این گفتمان می‌خوانیم: «همانا ما تنها آن‌چه را که به آن "سروده‌های گاهانی" گفته‌ایم، "گفت اورمزدی" به زرتشت می‌انگاریم...» پاسخ هیربدبزرگ به فرد پرسش‌کننده، نشانگر ژرفای شناخت این پیشوای دینی از کتاب گاتها است: «سرودهای «گاهانی» که شما نیز به یکسره "گفت اورمزدی" به زرتشت می‌دانید، و بخشی از آن، برابر آهنگ سخن زرتشت، و بخشی از آن برابر آهنگ سخن امشاسپندان، و بخشی از آن برابر آهنگ سخن گوشوروَن(:روان آفرینش) و بخشی از آن برابر آهنگ سخن دیگر ستودگان مینوی، فراگفته شده است؛ از این روی، همه‌ی آن‌چه که "گفت اورمزدی" است ولی از راه‌های گوناگون به زرتشت رسیده‌اند، در گوهر خود، "ناهم‌داستان" نیستند.» دو سوی این گفتمان که بی‌گمان افرادی دانشمند هستند، سرودهای گاتها را «گفت اورمزدی»(:سخن مینوی) می‌دانند که از دهان زرتشت بیان شده است...

برای شناخت بی‌واسطه‌ی‌ سراینده‌ی گاتها، شاید هیچ گفتاری روشنگرتر از خود سرودهای گاتها نباشد. سرودهای گاتها از لحاظ سازوکار گفتاری، گونه‌ای مونولوگی است. «اشوزرتشت» در این سرودها 16بار از خود نام می‌برد، اما نه آن‌گونه که در دیگر بخش‌های اوستا از او نام برده شده و از زبان آن وخشور(:پیامبر) چیزی گفته می‌شود. در گاتها، گاهی اشوزرتشت همچون شخصی ناپیدا(:غایب)، از خود نام می‌برد، چنان‌که در «هات28بند6» و «هات33بند14» و «هات41بند16» و «هات46بند13» و «هات51بند12» چنین است. گاهی آن وخشور همچون شخصی پیدا(:حاضر)، در گاتها از خود نام می‌برد، چنان‌که در «هات43بند8» و «هات46بند19» و «هات49بند12» چنین است. گاهی در سر یک قطعه، آن بزرگوار از خود با نام «زرتشت» و یا «پیام‌آور» همچون شخصی غایب نام می‌برد و در ادامه مانند شخصی حاضر می‌شود، چنان‌که در «هات50بند6» و «هات51بند15» این گونه است. اشوزرتشت گاهی نیز در بیانی مونولوگی، خویشتن خویش را مورد خطاب قرار می‌دهد، چنان‌که در «هات46بند14» چنین است.

در بخش‌هایی از کتاب سپند«گاتها» چون «هات46بند1و2» آن وخشور از دشواری‌های پیش روی خود، ابراز ناخشنودی می‌کند. این‌گونه بیت‌سرودها به آشکاری نشانگر سخن‌گویی خود اشوزرتشت است، سرودهایی همچون «هات51بند12» که در آنها، سرگذشت اشوزرتشت با زبان خودش به گفتار درمی‌آید. این سخنان دربردارنده‌ی اصالت کلام و هویت سراینده‌ی این سرودهای سپند است.

در گاتها بخش‌هایی هست که اشوزرتشت به روشنی خود را معرفی می‌کند، چنان‌که در «هات50بند6» می‌خوانیم:

برگردان واژه‌به‌واژه دستور فیروز آذرگشسب: «به‌راستی من.سراینده(تو).ای مزدا.آوایم.را بلند کرده.ستایش می‌کنم.(من)‌زرتشت.دوستدار اشا.(بشود که) آفریننده.همیشه.زبانم را.به راه.خرد (راهنما باشد).و در پرتو منش.پاک.دستورهای اخلاقی را.به من.بیاموزد.»

برگردان آزاد دکتر جلیل دوستخواه: «ای مزدا به‌راستی من‌ـ‌«زرتشت» پیامبر دوستدار «اشه» [تو‌ را] به بانگ بلند نماز می‌گذارم: [بشود که] آفریدگار در پرتو «منش نیک»، مرا از فرمان‌ها‌[ی خویش] بیاگاهاند تا زبانم همواره [مردمان را] به راه خرد [رهنمون گردد].»

یکپارچگی و یکنواختی سرودهای گاتها از لحاظ قافیه،‌ اوزان‌ شعری، استعاره، اصتلاحات و عبارات، تردیدی برجای نمی‌گذارد که این سرودها به‌گونه‌ی مستقیم تراوشات اندیشه‌ی ژرف یک تن است. گاتها گواهی می‌دهد که این شخص، زرتشت است.

هنگامی که به بررسی درونمایه‌ی سرودهای گاتها می‌پردازیم، با یک همبستگی و پیوستگی رویه، وحدت کلامی و موضوعی روبه‌رو می‌شویم. در همه‌ی این سرودهای مینوی، رازشکافی ژرف(:معرفت‌عمیق) و راه شناخت و رسیدن بی‌واسطه به حقیقت(:ذات بی‌پایان خداوندی) نشان داده می‌شود. درونمایه‌ی گاتها، اقیانوسی ژرف را می‌ماند که هر فرزانه و دین‌ورزی بنا به قدرت اندیشه و بینایی درون خویش، خواهد توانست در ژرفای آن همچون غواصی فرو رود و حقیقت‌های نهفته در آن را، فراچنگ آورد. بی‌‌شوند(:سبب) نیست که کتاب گاتها را، «یشت درون» می‌نامند. باور ما بر این است که آموزه‌های مینوی گاتها، حقیقت جاویدان و مغز دانش ایزدی است که از هم‌پرسگی(:الهام مینوی) اشوزرتشت با اهورامزدا فراهم آمده است. اما دیگر بخش‌های اوستا، نوشته‌ی دست بشر است و در درازای تاریخ به‌وسیله‌ی فرزانگان زرتشتی نوشته شده و درونمایه‌ی آن، موضوعاتی پیرامون پزشکی، فلسفه، ریاضیات، هیات، جغرافیا، تاریخ، دانش طبیعی، بهداشت، قوانین شرعی و عرفی، یزدان‌شناسی و اخلاق است. چنان‌که در آغاز سخن گفتیم، «دانشنامه‌ی دینی و مذهبی ایرانیان باستان» برازنده‌ترین نام برای کتاب اوستا خواهد بود. در جای‌جای کتاب اوستا، ردپای پیام اشوزرتشت را به آشکاری می‌توان دید. اصولی همچون اصل وحدت وجود، فلسفه‌ی پولاریته، اخلاق‌گرایی، دو نیروی همزاد و هم‌ایستار، راستی‌جویی، خویشکاری و گرامیداشت زندگانی گیتی، پاسداشت پدیده‌های سودمند به ویژه چهار آخشیج و... همگی برخاسته از آموزه‌هایی اشوزرتشت هستند.

نگارنده به پیروی از فرزانه‌ی گرانمایه «دستور دکتر داراب‌ پشوتن‌ سنجانا»، ساختار فرزانش و دین‌ورزی، در یک کلام، «دانش» را در کتاب اوستا، هِرَمی می‌داند. چنان‌که درونمایه‌ی کتاب اوستا را می‌توان به کوه دماوند مانند(:تشبیه) کرد. «گاتها» چکاد(:قله) دانش، و بخش‌ها گوناگون اوستا، دامنه و کوهپایه هستند. آن‌که آشنایی، رسیدن و فتح چکاد فرزانگی و دانش را در سر می‌پروراند، بی‌گمان ناچار به گذر از کوهپایه و دامنه خواهد بود. به سخنی دیگر، اوستا درختی را می‌ماند که ریشه‌ی سترگ آن، گاتهاست. ساقه، برگ و شاخه‌های این درخت برهانی بر وجود بنیاد آن، یعنی ریشه‌ هستند و البته وارون(:برعکس) آن هم، روا است.

در شناخت جایگاه بلند و بی‌مانند کتاب سپند «گاتها» در اندیشه‌ی سرایندگان اوستا، همین بس که به بندهای اول و دوم یسنای55 سری بزنیم. بی‌هیچ گفتاری، واژگان، خود گویای جان سخن‌اند...‌: «همه‌ی جهان و تن خود را، همه‌ی استخوان و جان خود را، همه‌ی کالبد و توانایی خود را، همه‌ی روان و فروهر خود را، به گاتهای راستین می‌دهیم، پیشکش می‌کنیم. آن گاتهااند که پشت و پناه و خوراک مینوی ما، خوراک و پوشاک روان ما هستند. آری آن گاتهااند که پشت و پناه و خوراک مینوی ما، خوراک و پوشاک روان ما هستند. بشود که آنها مزد خوب، مزد فراوان، مزد درست برای هستی دور(:جهان مینو)، پس از جدا گردیدن تن و جان شوند.»(5)

پی‌نوشت:

1: در واکاوی کتاب «دینکرد» به واژه‌ی «اَپَستاک»(:apstak)  برمی‌خوریم. این واژه به‌چم پایه و بنیاد و متن اصلی آورده‌اند و آن را  از «اوپَستا»(:upa-sta) به‌چم ایستادن دانسته‌اند. پژوهشگرانی چون «بارتولومه» و «ویکاندر» این واژه را به‌گونه‌ی «اوُپستاوَک»(:upastavak)  از ریشه‌ی «ستاو» (:stav) به‌چم ستودن دانسته‌اند. ویکاندر آن را به‌چم باادب و آزرم نزدیک شدن گرفته، وی این معنی را با نگاه به واژه سانسکریتی «اوپَست‌هانه»(:upasthana) به‌چم درود و نیایش روشنایی است، بیان می‌کند. «دکتر جهانگیر تاوادیا» پس از پژوهشی جامع در این باره می‌نویسد: «روی هم رفته واژه‌ی اوستا یک واژه‌ی مرکب به معنی «سازمان آموزش دینی» را می‌نماید. شادروان «دستور فیروز آذرگشسب» می‌نویسد: «اوستا از ریشه‌ی «وید» به‌معنی دانستن آمده و مفهوم آن آنچه دانسته و شناخته شده می‌باشد. نام ریگ ودا نیز از همین ریشه گرفته شده است.»

قدیمی‌ترین نسخه‌ی دستنویس موجود از اوستا در جهان، به سده سیزدهم میلادی برمی‌گردد. «پروفسور گلدنر» تاریخ دقیق آن را 1323م می‌داند. این دستنویس به‌دست «اسفندیار مهربان مرزبان بهرام» و «هیربد مهربان کیخسرو مهربان» نسخه برداری شده و هم‌اکنون در کپنهاگ نگهداری می‌شود.

2: «عصر اوستا» بازه زمانی است که کتاب اوستا در پدید آمده است.

3: ریشه‌ی این واژه در زبان سانسکریت «گا» یا «گی»(:gai) به معنی «سرودن» و «آواز خواندن» و روی‌هم به‌چم «سرود پاک» است.

4: پس از سرودهای گاتها، کهن‌ترین بخش یسنا و البته اوستا، «هفت‌هات»(:هپتنگ هایتی) است که شامل «یسنا هات‌:35و36و37و38و39و40و41و42» می‌شود. نگارنده به پیروی از «پروفسور جکسن»، «دستور دکتر دهالا» و «دکتر علی‌اکبر جعفری» بر این باور است که «هفت‌هات» و چند بند دیگر یسنا از جانشینان و مریدان نزدیک اشوزرتشت است و سایر هات‌های یسنا را پیروان همین جانشینان در ادوار بعد سروده‌اند، چنان‌که کتاب یسنا را می‌توان زرتشتی‌ترین متن زرتشتی و به زبانی دیگر سرودهای نخستین دین‌آوران و دینورزان به شمار آورد. در کتاب سوم دین‌کرد کرده‌ی هفتم می‌خوانیم که مانتره‌های جدا از گاتها را شاگردان اشوزرتشت از راه ژرف‌اندیشی در هستی دریافت(:شهود) کرده‌اند.

5: برگردان دکتر علی‌اکبر جعفری.

نامه های سودمندی که نگارنده در پژوهش خویش از آنان یاری جسته است:

_گاتها سروده‌های اهورایی زرتشت، ترجمه و پژوهش دکتر خسرو خزاعی(پردیس)، کانون اروپایی برای آموزش جهان بینی زرتشت، 2006م

_گنجینه اوستا، استاد هاشم رضی، انتشارات فروهر 2537

_گاتها سروده‌های زرتشت، ترجمه و تفسیر پروفسور عباس شوشتری مهرین، انتشارات فروهر 1379 

_گات‌ها کهن‌ترین بخش اوستا، دو گزارش از استاد ابراهیم پورداوود، انتشارات اساطیر 1378

_ستوت یسن، دکتر علی اکبر جعفری، انتشارات فروهر 1359

_برگردان گاتها، دستور رستم شهزادی، انتشارات فردوس 1381

_گات‌ها سرودهای زرتشت، دوره‌ی دو جلدی، آوانویسی، ترجمه و تفسیردستور فیروز آذرگشسب، انتشارات فروهر 1383

_ اندرزنامه زرتشت، برداشت موبد کوروش نیکنام، انتشارات تیس 1385

_سرودهای زرتشت، ترجمه بزرگمهر کیانی، انتشارات جامی 1384

_گاتها سرودهای مینوی زرتشت، گزارش دکتر حسین وحیدی، انتشارات امیرکبیر 1385

_اوستا، دوره‌ی دو جلدی، گزارش و پژوهش دکتر جلیل دوستخواه، انتشارات مروارید 1374

_آموزشهای زرتشت پیامبر ایران درباره‌ی روش اندیشیدن و کامیاب شدن در زندگی(ترجمه گاتها) دکتر تهمورس ستنا، 1975 کراچی

_یاداشتهای گاتها، استاد ابراهیم پورداوود، انتشارات اساطیر 1381

_یشتها(دوره دو جلدی)، گزارش استاد ابراهیم پورداوود، انتشارات اساطیر 1377

_ویسپرد، گزارش استاد ابراهیم پورداوود، انتشارات اساطیر 1381

_یسنا، ترجمه و پژوهش استاد ابراهیم پورداوود، انتشارات اساطیر 1380

_زند وندیداد، ترجمه و پژوهش جیمز دارمستتر

_اوستای ودردگان، کنکاش موبدان تهران[ایران]،1363

_ خرده اوستا، آوانویسی موبد رشید شهمردان، بازنگری و تصحیح دستور مهربان فیروزگری، انتشارات فروهر 1382

_خرده اوستا، ترجمه، توضیح و آوانویسی دستور اردشیر آذرگشسب،تهران 1349

_خرده اوستا، ترجمه دستور رستم شهزادی، انتشارات فروهر 2535

_اوستای درون، بکوشش موبد رشید شهمردان، با نظارت دستور اردشیر آذرگشسب، انتشارات فروهر 1360

_گلچینی از خرده اوستا، دکتر علی اکبر جعفری، انتشارات فروهر 1358

_سرود بنیاد دین زرتشت(هات30)، ترجمه و تحقیق دکتر محمد مقدم، انتشارات فروهر 1363

_یسن 53، ترجمه و تحقیق دکتر محسن ابوالقاسمی، انتشارات فروهر 1382

_گزارش بهرام یشت، ترجمه و آوانویسی سرگرد مراد اورنگ، تهران 1343

_وندیداد(دوره 2جلدی)، ترجمه و تحقیق هاشم رضی، انتشارات بهجت 1385

_یسن‌های اوستا و زند آنها (بندهای 70،71،72) ترجمه و آوانویسی دکتر سوزان گویری، انتشارات ققنوس 1382

_وندیداد، گزارش محمد علی حسنی داعی الاسلام، چاپ موسسه ی دانش 1361

_هفت هات از گاتها، ترجمه و آوانویسی دکتر آبتین ساسانفر، انتشارات بهجت 1383

_رهیافتی به گاهان زرتشت، هانس رایشلت، ترجمه به فارسی دکتر جلیل دوستخواه، انتشارات ققنوس 1386

_بغان یسن، ترجمه و آوانویسی دکتر مهشید میرفخرایی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 1382

_هفت هات، ترجمه و آوانویسی استاد دکتر علی اکبر جعفری،انجمن فرهنگ ایران باستان 1353

_سروش یسن،آوانویسی و ترجمه دکتر محمد تقی راشد محصل،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 1382

_برسی هات‌های 22 تا 27 یسنا، دکتر محمد تقی فاضلی،انتشارات فروهر 1383

_هفت هات،آوانویسی و ترجمه دکتر مهشید میرفخرایی،انتشارات فروهر 1382

_کتاب سوم دین کرد(دفتر اول)،پژوهش ترجمه و آوانویسی فریدون فضیلت،انتشارات فرهنگ دهخدا 1381

_کتاب سوم دین کرد(دفتر دوم)،ترجمه پژوهش و آوانویسی فریدون فضیلت،انتشارات مهرآیین 1384

_شایست و ناشایست، ترجمه،توضیح و آوانوسی، دکتر کتایون مزداپور، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 1369

_گزیده های زاتسپرم، ترجمه دکتر محمد تقی راشد محصل، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 1366

_روایات اِمید اَشَوَهیشتان، ترجمه و آوانوسی دکتر نهزت صفای اصفهانی، نشر مرکز 1376

_روز هرمزد ماهِ فروردین.ماه فروردین روز خورداد، ترجمه و آوانویسی ابراهیم میرزای ناظر، انتشارات ترانه 1373

_زند وهمن یسن (به همراه کارنامه اردشیر پاپگان)، ترجمه صادق هدایت، انتشارات جاویدان 2537

_ماتیکان هزار داتستان، ترجمه از متن پهلوی دستور رستم شهزادی، تهران 1328

_ارداویراف نامه، آوانویسی و ترجمه از متن پهلوی فیلیپ ژینیو(تحقیق دکتر ژاله آموزگار)، انتشارات معین 1382

_ماتیکان یوشت فریان، ترجمه و آوانویسی محمود جعفری، انتشارات فروهر 1365

_کتیبه‌های موبدان موبد کرتیر، ترجمه‌ی دکتر داریوش اکبر زاده، انتشارات پازینه 1385

_مینوی خرد، ترجمه دکتر احمد تفضلی، نشر توس 1379

_شکند گمانیک ویچار، ترجمه از متن پازند دکتر پروین شکیبا، آمریکا 1381

_گزارش گمان شکن، ترجمه صادق هدایت، انتشارات جاویدان 1322

_روایات آذرفرنبغ فرخزادان، ترجمه از پهلوی دکتر حسن رضائی باغ بیدی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی 1384

_دستنویس mo_29 (داستان گرشاسب)، آوانویسی و ترجمه دکتر کتایون مزداپور، نشر آگه 1378

_درخت آسوریک، ترجمه و آوانویسی دکتر ماهیار نوابی، انتشارات فروهر 1363

_بندهش هندی، آوانویسی و ترجمه دکتر رقیه بهزادی،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 1368

_کتاب پنجم دین کرد، ترجمه و آوانویسی دکتر ژاله آموزگار، انتشارات معین 1386

_متن جاویدان خرد، ترجمه ابن مسکویه، به اهتمام دکتر بهروز ثروتیان،1350

_ارداویراف نامه، کیخسرو جاماسپ جی جاماسپ آسا (به کوشش دکتر کتایون مزداپور)، نشر توس 1382

_نامه ی تنسر به گشنسپ، به کوشش استاد مجتبی مینوی، موسسه انتشارات خوارزمی 1354

_روایات پهلوی، ترجمه از پهلوی دکتر مهشید میرفخرایی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 1367

_روایات دستور داراب هرمزدیار(دفتر اول و دوم)، به‌کوشش هیربد مانک‌جی رستم‌جی اون‌والا،بمبئی 1922م

_گنجینه ی دستنویس های پهلوی و پژوهشهای ایرانی،به کوشش دکتر ماهیار نوابی و دیگران، شیراز موسسه‌ی آسیایی دانشگاه پهلوی 2535

_زند بهمن یسن، ترجمه دکتر محمد تقی راشد محصل، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 1385

_نیایش آتش(یسن62)، ترجمه موبد دکتر رستم وحیدی، انتشارات فروهر 1381

_خود پتت، ترجمه و آوانویسی ابراهیم میرزای ناظر، انتشارات فروهر 1367

_یادگار زریران، ترجمه از پهلوی دکتر ماهیار نوابی، انتشارات اساطیر 1374

_کارنامه اردشیر بابکان، ترجمه و آوانویسی دکتر بهرام فروشی، انتشارات دانشگاه تهران 1382

_سی روزه کوچک_سی روزه بزرگ، ترجمه و آوانویسی دکتر آذرمیدخت دهدشتی، انتشارات فروهر 1363

_متون پهلوی، گردآورنده جاماسپ‌جی دستور منوچهرجی جاماسپ آسانا، آوانویسی و ترجمه سعید عریان، کتابخانه ملی ایران 1371

_اندرز پور یوتکیشان، ترجمه و آوانویسی دکتر ماهیار نوابی، نشریه دانشگاه ادبیات تبریز سال دوازدهم شماره زمستان

_اندرز اوشنَر دانا، ترجمه و آوانویسی ابراهیم میرزای ناظر، انتشارات هیرمند 1373

_ماتیکان گجستک ابالیش، ترجمه و آوانویسی ابراهیم میرزای ناظر، انتشارات هیرمند 1375

_بندهش، ترجمه و پژوهش دکتر مهرداد بهار، نشر توس 1380

_اساطیر و فرهنگ ایران در متون پهلوی، ترجمه و تحقیق دکتر رحیم عفیفی، نشر توس 1383

_سد در نثر، ترجمه سرگرد مراد اورنگ، تهران 1337

_اندرزنامه‌های پهلوی، دستور خدایار شهریار(بکوشش دستور اردشیر آذرگشسب)، بنیاد انتشارات فرهنگ آریایی 1346

_هادخت نسک،آوانویسی و ترجمه دکتر مهشید میرفخرایی،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 1386

_کارنامه اردشیر بابکان،ترجمه قاسم هاشمی نژاد،نشر مرکز 1369

ــ سد در نثر و سد در بندهش، به کوشش دابار، 1909م بمبئی

_ The divine songs of zarathushtra.TARAPOREWALLA,(dr.dastur) Irajji Sohrabji

_ history of Zoroastrianism.DHALLA,(shams ul ulama.dr.dastur),Maneckji Nusservanji

 _Zoroastrian Theology.DHALLA,(shams ul ulama.dr.dastur),Maneckji Nusservanji    

_our perfecting world.DHALLA,(shams ul ulama.dr.dastur),Maneckji Nusservanji    

_Zoroastrian civilization.DHALLA,(shams ul ulama.dr.dastur),Maneckji Nusservanji    

_mankind whither bound?.DHALLA,(shams ul ulama.dr.dastur),Maneckji Nusservanji

_ A Complete dictionary of the avesta language.KANGA ,dastur ,Kavasji Edulji

_ Gatha. Translated into English by J. M. Chatterjee. Navsari, 1933

_ Gatha. Translated into English by K. E. Punegar. Bombay, 1928

_The Religion of zarathushtra.TARAPOREWALLA,(dr.dastur) Irajji Sohrabji 

خواص گیاهان دارویی

خلاصه ای از خواص برخی از گیاهان دارویی((برگرفته شده از کتاب فرهنگ جامع گیاهان دارویی و میوه ها ، اثر اینجانب)) :

 گروه (الف)-------------------------

1- آرتیشو(کنگر فرنگی):Cynara Scolymus

(خنک-گرم و تر)

ضد کبد چرب و سیروز کبدی – مفید برای افراد دیابتی – ادرار آور – ضد سوزش ادرار – صفرا آور -  ضد عفونت داخلی.

2- آفتیمون شامی:Cuscuta Epithymum

(گرم و خشک)

ضد سودا و بلغم بسیار قوی- ضد بیماریهای روحی- تقویت کبد.

3- آلبالو:Prunus Cerasus l

(سرد وخشک)

کاهش فشار خون – ضد چربی وقند و اوره – ضد نقرس و روماتیسم – کاهش غلظت خون- لاغر کننده –ضد کبد چرب و سیروز کبدی.

5-آلوورا(مراجعه شود به صبر زرد).

6- آلوسیاه:Prunus Spinosa

(سرد و معتدل)

ملین گیاهی – ضد صفرا – ضد درد مفصلی – تصفیه کننده خون بسیار قوی – کاهش خشکی دهان.

7- آمله(مقشر):Peeled

(سرد و خشک)

ضد اسهال مزمن و خونی- ضد سیاتیک – ضد سودا و بلغم- ضد سرفه – ضد رطوبت بدن- ضد گرمی- تقویت معده.

8- آویشن:Thyme

(گرم و خشک)

ضد نفخ وتقویت معده – ضد انگل(کرمک) – کاهش غلظت خون – ضد سرفه و تنگی نفس– ضد عفونت داخلی و خارجی – ضد سم سیگار و تریاک – ضد سودا و بلغم.

9- ابهل(میوه سرو کوهی):Juniperus Sabina l

(گرم و خشک)

به صورت ضماد: ضد ورم و التهاب

شستشو: ضد خونریزی و بواسیر.

10-اترج(مراجعه شود به بالنگ)

11- اذخر (کاه مکه):Ceratonia Siliqua l

(گرم و خشک)

ضد التهاب کبد – ضد تجمع آب در شکم(آسیت) – قاعده آور- ضد التهاب داخلی.

12- ارپه (مراجعه شود به مریم نخودی).

13- ارتیمیزیا(مراجعه شود به بومادران).

14- ارژن (مراجعه شود به بادام تلخ).

15- ازگیل:Mespilus Germanica l

(سرد و خشک)

ضد اسهال و اسهال خونی – ضد ورم پروستات ومعده و روده – کاهش بزاق دهان – قلیایی کننده خون.

16- اسپست (مراجعه شود به یونجه)

17- اسطوخدوس(لاواند):Lavandula Veradc

(گرم و خشک)

درمان مخملک و سرخک – ضد سرفه و سرما خوردگی – مقوی قلب - آرامبخش و ضد افسردگی  قوی – ضد میگرن- ضد عطسه و آبریزش بینی(مالش روغن در بینی)- ضد درد (ماساژ روغن).

18- اسپرزه(اسفرزه):Plantago Psyllium

(سرد و تر)

ضد قند و چربی و فشار خون – ملین گیاهی – درمان بواسیر – ضد گرمی- تب بر.

19- اسفناج :Spinacia Olerocea

(سرد و معتدل)

ضد کم خونی(با گوشت قرمز)- ملین گیاهی – ضد سوزش و بند آمدگی ادرار- تحلیل ورمهای داخلی و خارجی- تقویت کبد- ضد قولنج اعصاب

20- اسپند(اسفند):Peganum Narmala l

(گرم و خشک)

مفید برای دیابت(به مقدار 5 دانه در روز)- افزایش فشار خون – ضد سم سیگار و تریاک – ضد کرم روده از نوع نواری – ضد سودا و بلغم قوی. (با مشورت پزشک مصرف شود).

21- اوشق(عشاق):Dorema Ammoniacum dom

(گرم و خشک)

محرک روده و معده – مسهل – مدر- قاعده آور-ضد بلغم قوی- ضد درد(به صورت ضماد با زرده تخم مرغ). (با مشورت پزشک مصرف شود).

22- افسنتین:Artemisia Absinthium

(گرم و خشک)

رفع قطع قاعدگی در زنان جوان – افزایش سرعت جریان خون – مدر – مفید برای تب مالت- ضد کرم بید پارچه ضد سودا و بلغم.

(با مشورت پزشک مصرف شود).

23- اکلیل الملک(ناخنک):Melilotus Officinalis l.

(گرم و خشک)

شل کننده خون – رفع سرما خوردگی – ضد التهاب داخلی و خارجی – روان کننده خون قاعدگی .

24- اکلیل کوهی(رزماری): Rosemarinus

Officinalis l.

(گرم و خشک)

معرق – مدر – افزایش ترشح کیسه صفرا و شیره معده – تقویت پیاز مو(شستشو)- ضد درد (ضماد)- نافع برای فلجی دست و پا(ضماد).

افراد مستعد میگرن نباید از این گیاه استفاده کنند.

(با مشورت پزشک مصرف شود).

25- اگیر ترکی:Acorus Calamus l

(گرم و خشک)

مسکن اعصاب مرکزی – تسریع جریان خون – ضد سرفه- افزایش تولید اسپرم – ضد تومور- خواب آور- (با مشورت پزشک مصرف شود).

26- انار:Punica Granatum

(سرد وخشک)

محرک ترشح صفرا – پالایش خون – ضد اسهال – کاهش فشار خون – ضد گرمی بدن – خون ساز- ضد زخم داخلی – قابض.

27 – انبه:Mangifera inica l

(گرم و خشک)

اشتها آور – چاق کننده- دارای ویتامین و مواد معدنی.

28- انگدان رومی:Lavage

(گرم و خشک)

ضد سرفه – ضد سینوزیت(بخور)- ضد بلغم – ضد مسمویت،سم جانوران سمی. (با مشورت پزشک مصرف شود).

29- انجیر: Ficus Carica l

(گرم و خشک)

انرژی بخش – ملین(اجیرخیس) – تقویت حنجره – ضد سودا – تقویت قوای جنسی – ضد زخم معده .

30- انزروت:Astagalus Fasciculifolus boiss

(گرم و خشک)

مسهل صفرا و بلغم – ضد انزال زود رس- کرم کش – تقویت قوای جنسی-. (با مشورت پزشک مصرف شود).

31 – انگورVitis vinifera l

(گرم و تر)

پالایش خون – ضد گرفتگی عروق – ضدیبوست- رفع کم خونی – ضد التهاب – اعتدال بین فیبرین و فیبرینوژن – قلیایی کردن ترشحات رحم وکمک به پسر شدن سلول تخم- ضد سودا.

32-انگور خرس:Arctostaphylosuva ursi

(سرد)

ضد اسهال – تب بر – ضد عفونت مجاری ادراری- ضد سنگ کلیه از نوع قلیایی.

33- انگور دشتی(مراجعه شود به سپستان)

34-انگورروباه(مراجعه شود به تاجریزی)

35- انگورک(مراجعه شود به تاجریزی)

36- انیس ستاره ای(مراجعه شود به بادیان ختایی)

37- انیسون(بادیان رومی)Pimpinella anisun

(گرم و خشک)

قاعده آور- شیر افزا- اشتها آور – کمک به معده – افزایش اسپرم – ضد نفخ شکم.

38- اوکالیپتوس:Eucaliptus

(گرم و خشک)

ضدعفونت سینوسها و برونشها(بخور) – ضدسرفه(بخور)- ضد عفونی کننده زخم(شستشو).

گروه((ب)):-------------------------

1- باباآدم:Arctium lappa l

(گرم و خشک)

ضد نقرس – ضد امراض عفونی و میکروبی – کاهش قند خون ( انسولین گیاهی) – رفع بیماریهای زنانگی – ضد افزایش هیستامین – ضد سم مار- ضد خون ریزی – افزایش مقاومت بدن – صفرا آورضد مسمومیت با جیوه – پالایش خون – مدر گیاهی – افزایش تمام عناصر خون –ضد سرطان روده – روشن کننده پوست – رویاندن مویرگ خونی(مالش روغن) – ضد سم مار(ضماد)- ضد خون ریزی(ضماد) .

2- بابونه:Anthemis Nobilis l

(گرم و خشک)

قاعده آور – ضد عفونت معده(هالیکوباکترها) و روده – ضد ورم معده وزخم معده و روده -  ضد کولیت روده(قولنج روده)- ضد درد قاعدگی – افزایش شیر مادر – آرامبخش – مسکن اعصاب و روان – شل کننده عضلات- ضد میگرن – افزایش ایمنی بدن(گلبول سفید سازی) – رفع سرماخوردگی – ضد درد قاعدگی -  ضد سودا و بلغم – رفع بی خوابی- ضد جوش و روشن کننده پوست صورت با گل ختمی و گل پنیرک (بخور صورت)- تقویت پیاز موی سر(شستشو) – ضد عفونت زنانگی(نشستن در جوشانده بابونه).

3- باد آورد(کنگر کوهی):Cynara Cardunculus l

(گرم و خشک)

شیرافزا – چاق کننده – ضدسودا و بلغم – خشک کننده – ضد دریا زدگی – کاهش قند و چربی خون – ضد زخم معده و روده – ضد خون ریزی داخلی – ضد اسهال- لایروبی معده و روده.

4- بادام تلخ:Amygdalus Ammara 

(گرم و خشک)

ضد قند- ضد یبوست – ضد انگل – ضد درد(ماساژروغن)-ضد شوره وخارش سر(ماساژروغن)-  (با مشورت پزشک مصرف شود).

5- بادام زمینی:Arashis Hypogaea

(گرم و خشک)

تقویت حافظه – ملین گیاهی – تقویت اسپرم و تخمک – کاهش چربی و قند خون – مفید برای عقب ماندگی ذهنی .

6- بادام شیرین:Amygdalus Communis

(گرم و خشک)

مقوی قوای جنسی – افزایش اسپرم سازی – تقویت تخمدان – مقوی عمومی – مفید برای خونریزی داخلی – چاق کننده – ضد ثقل (روغن)- ضد خارش و شوره سر(روغن)- تقویت پیاز موی سر(ماساژروغن).

7- بادرنجبویه:Asperugo Proumbens

(گرم و خشک)

ضدقولنج- آرام بخش – مسکن- تقویت قلب – کاهش فشار خون از نوع عصبی – ضد بلغم – ضد صفرا .

8-بادیان ختایی:Star Anise

(گرم و خشک)

تقویت معده- شیر افزا – ضد صرع(با گل گاوزبان) – معطر کردن نوشابه- قاعده آور.

9- بادیان رومی(مراجعه شود به انیسون)

10-  باردان (مراجعه شود به باباآدم)

11- بارهنگ:Plantago Major  l

(سرد و خشک)

ملین ملایم – تقویت معده و ضد ثقل(با عرق نعناع) – ضد سرفه – ضد التهاب لوزه ها - 

ضد خونریزی داخلی- ضد چربی خون – کاهش تکرر ادرار.

12- باریجه:Ferula Gummosa Boiss

(گرم و خشک)

قاعده آور – ضد سرفه و آسم – ضد مسمومیت با شراب – آنتی بیوتیک گیاهی – ضد کمردرد(ضماد)0(با مشورت پزشک مصرف شود).

13- باقلا:Vica fava

(سرد)ضد پوکی استخوان- ضد احتباس شیر در پستان(باقلا +آرد جو +نعناع و سرکه به صورت ضماد).مصرف باقلا برای افراد فاویسم(کمبود آنزیم گلوکز 6فسفات دی هیدروژناز)بسیار خطر ناک است.

14- بالنگ(اترج):Citrus Mediical

(گرم و خشک)

ضد اسهال و استفراغ – ضد مسمومیت – ضد دلپیچه – قابض – ضد سم ماروعقرب(ضماد)- قاعده آور.

15- بالنگو:

(گرم و خشک)

ضد اسهال مزمن و خونی(با گلاب) – ضد سرفه و خشونت سینه- کاهش فشار خون عصبی.

16- بامیه: Esculentus

(گرم و خشک)

ضدسنگ کلیه و مثانه – ازایش اسپرم سازی – زایمان راحت – رفع سختی ادرار – تقویت صدا-  افزایش گاز معده و روده – زیاد کننده عرق – ضد سودا (دم کرده گل).

17 – برگ بو:Laurus nobilis

(گرم و خشک)

شادی آور – اشتها آور – چاشنی غذا – تقویت معده-قاعده آور – باز کننده عروق.((مصرف گل آن سمی است)).

18- برنج:Oryza Sativa l

(سرد وخشک)

چاق کننده(به صورت کته) – ضد اسهال – ضد التهاب روده- تقویت موی سر(شستشو با آب شلتوک برنج)

19 – برنجاسف:Artemisia Vulgaris l

(گرم و خشک)

تقویت معده – قاعده آور – اشتها آور – (زیر نظر پزشک مصرف شود).

20- بزرک:Linum usitatissimum

(گرم و خشک)

مسهل و ملین – نرم کننده سینه – ضد التهاب درونی – ضد نفخ شکم- (زیر نظر پزشک مصرف شود).

21- بزیر:Verbas Mthapsus

(گرم و خشک)

ضد آسم و تنگی نفس –ضد سل(گل در شیر) – ضد اسهال(برگ). (زیر نظر پزشک مصرف شود).

22- بسفایج:Polypodium Vulgare l

(گرم و خشک)

ضد بلغم – دفع سودا – ضد دل درد- ضدورم کلیه – ضد نقرس – ضد انعقاد شیر در پستان – ضد قولنج – ضد روماتیسم(ضماد). (زیر نظر پزشک مصرف شود).

23 – بلادر(قرص کمر):Atropa Belladonna

(گرم و خشک)

تقویت کمر زنان بعد اززایمان((خوراکی :بافوفل +دارچین +زجفیل، و مالشی با روغن بادام تلخ یا کنجد))- (زیر نظر پزشک مصرف شود).

25 – بلوط:Qurecus Species  

(سرد وخشک))

ضد اسهال و اسهال خونی –سفتی لثه- ضدتکررادرارو شب ادراری(خوراکی با کندر و روغن زیتون)- ضد گلودرد و آفت دهان(غرغره و مضمضه)-ضد بواسیر(شستشو)

26- بندق هندی:Indiana Hazelnut

(گرم و خشک)

تقویت قوای جنسی – ضد سردی

27- بنفشه ایرانی:Violette Odorante

(سرد و تر)

رفع سرماخوردگی – ضد سرفه – تب بر –

آرام بخش- ضد درد(مالش روغن) – ضد خونریزی از بینی (مالش روغن در بینی) –

ضد صفرا – ضد بیرون زدگی مقعد در اطفال –

ضد سردرد(مالش روغن) – ضد زردی و مخملک.((برخی به این گیاه حساسیت دارند)).

28 – بوزیدان:Hypnotic ROOT

(گرم و خشک)

ضد سم – کاهش اسید اوریک – ضددردمفاصل –

پاک کننده معده- محرک قوای جنسی- قاعده آور.

(زیر نظر پزشک مصرف شود).

29 – بولاغ اوتی(علف چشمه): Cresson de tontaine

(گرم و مرطوب)

ضد قند خون – تصفیه خون – ضد روماتیسم و نقرس – مقوی معده – کرم کش – اشتهاآور – قاعده آور- شیر افزا – نیروبخش – افزایش ایمنی بدن – ضد خارش زنانگی(شستشو) – تقویت پیاز موی سر(شستشو) - (زیر نظر پزشک مصرف شود).

30- بومادران:Achillea Millefoliuum

(گرم و خشک)

ضد خونریزی داخلی و خارجی – ضد التهاب داخلی – ضد ورم و زخم معده – قاعده آور – تقویت عضله قلب – ضد خون ادراری در انسان و دام – ضد کرم آسکاریس – ضد درد قاعدگی و تنظیم قاعدگی.(به صورت دم کرده میل کنید).

31- به:Pyrus Cudonia l

(سردو تر)

نرم کننده سینه و ضد سرفه خشک(به دانه) –

ضد اسهال(به دانه) – ضد خونریزی داخلی(به دانه)- باز کننده عروق قلب(میوه) – رفع شاش بند(میوه به صورت کباب)- کاهش چربی خون (میوه) – پیشگیری از سکته (میوه)- افزایش فشار خون – شادی آور.

32- بهارنارنج:Citrus Aurantium l

(گرم و خشک)

مقوی قلب و اعصاب – ضد افسردگی – ضد شب ادراری در کودکان- قاعده آور- ضد تشنج – آرام بخش.

33 – به لیمو:Lippa Citriodora Kunth

(سرد وخشک)

تقویت معده – آرام بخش – چاشنی مواد نوشیدنی-

ضد تپش قلب- ضد گرمی.

34- بهمن(سرخ – سفید):

(گرم و خشک)

اسپرم ساز – گرمی بخش – تقویت قوه جنسی

35- بید:Salix Albal l

(سرد و خشک)

ضد عفونت داخلی و خارجی – تب بر – ضد گرمی – تصفیه خون- ضد تشنج ناشی از تب-

ضد خونریزی معده- مقوی کبد.

36- بید گیاه(مَرغ):Chiendent

(گرم و خشک)

ضد زخم داخلی(معده-مثانه)- تنظیم کار غدد داخلی – ضد قند خون- ضد روماتیسم ونقرس – ضد چربی خون – باعث اشتها وشیرافزا در دام.

37- بیدمشک(بهرامج): Salix Aegyptiaca l

(معتدل رو به گرم)

مقوی قلب و اعصاب – تب بر – ضد تپش قلب

39-بید خشت(بید انگبین):Salix Fragilis l

(سرد و معتدل)

ضد سرفه – تب بر- مقوی قلب و مغز-ضد گرمی

گروه((پ)):-------------------------

1-پاپریکا(فلفل قرمز آمریکایی):Paprica

(گرم و خشک)

محرک اشتها – رقیق کننده خون – افزایش بزاق دهان – ضد ترومبوز(لختهداخل عروق).

2- پاخِری(علف سرفه):Tussilago Farfara l

(گرم و خشک)

ضدسرفه و ناراحتی ریوی- مسهل-مدر-معرق-

ضد سل- ضدالتهاب داخلی.

3-پامچال:Primula Veris l

(گرم و خشک)

آرامبخش – ضد عفونت داخلی – مدر - معرق

4- پای شیر:Alchemilla vulgaris

(گرم و خشک)

ضدعفونت – مقوی معده – قاعده آور- ضدبواسیر(شستشو)- ضد عفونت زنانگی(نشستن در دمکرده گیاه).

5- پای گرگ:Lycopodium Clavatum l

(معتدل رو به سرد)

رفع ناراحتی کلیه و مثانه – ضد التهاب داخلی –

رفع آماس – ضد درد مفاصل و نقرس.

 6- پرتقال:Citrus Aurantium l

(سرد وخشک)

ضد اسکوربوت- مقوی کبد- ضدسرماخوردگی-

ضد استرس – پیشگیری از سکته مغزی- ضد سرطان سینه ولوزالمعده –اسیدی کننده ادرار –

افزایش طول عمر – ازدیاد اسپرم و افزایش توان باروری.

7- پَرسیاوشان:  Adiantum Capillus

(معتدل تا گرم وخشک)

ضدسرفه و ناراحتی تنفسی – ضدبلغم وسودا –

قاعده آور –تقویت موی سر(شستشو)- ضد زرد زخم (شستشو).

8-پسته:Pistachio

(گرم و خشک)

رفع کم خونی – گرمی بخش – خشکاننده-

ضداسهال – افزایش تولید اسپرمو باروری-

روشن کننده پوست و مقوی پوست(مالش روغن)-

ضد سوختگی و ترمیم پوست(مالش روغن).

9- پنج انگشت:Castus l

(گرم و خشک)

کاهش فشار شهوت – کاهش اسپرم سازی – مسهل- ضد التهاب – محرک و اشتها آور -(زیر نظر پزشک مصرف شود).

10- پنج برگ:potentilla reptans l

(گرم و خشک)

ضد التهاب داخلی – ضد اسهال – ضد خونریزی داخلی – درمان درد مفاصل وسیاتیک-( زیر نظر پزشک مصرف شود).

11- پنیرک(گلِ آبی):Malva Silvestris l

(سرد و تر)

ضد سرفه – آرامبخش – رفع سرماخورگی-

ضد التهاب پروستات- روشن کننده پوست(ماسک صورت).

12- پونه :Ingifolia l 

(گرم و خشک)

رفع بی اختیاری ادرار – مقوی معده و هضم غذا – ضد قاعدگی دردناک – رفع سیاه سرفه و آسم – ضد نقرس و درد مفاصل- آرامبخش.

13- پونه کوهی(مراجعه شود به کاکوتی)

14- پیاز: Allium Cepa l

(گرم و خشک)

ضد سرطان کبد – کاهش قند خون- افزایش تولید اسپرم- ضد مسمومیت- ضد تهوع- پیشگیری از سکته- ضد چربی خون- دافع سدیم اضافی- تنظیم فشار خون- کمک به هضم غذا- رقیق کننده خون- افزایش نیروی جنسی- تقویت عضله قلب- اشتها آور- ضد سرماخوردگی- ضد کوه گرفتگی- لاغر کننده.((پیاز سفید را برای سرخ کردن وسالاد، ولی پیاز قرمز را فقط برای سالاد استفاده کنید)).

15- پیاز حصرتی(مراجعه شود به سورنجان)

16-پیاز عُنصُل(پیازدشتی)Urginea Maritima

(گرم و خشک)

تقویت پیاز موی سر(مالش روغن).

گروه((ت)):-------------------------

1-تاتوره:Datura Stramonium l

(گرم و خشک)

ضد سم سیگار و تریاک – ضد اسپاسم – ضددرد((این گیاه سمی است،به هنگام مصرف با پزشک خود مشورت نمایید)).

2-تاج خروس(گل حلوا-زلف عروسان)

Celosia Cristata l                                  

(سرد و خشک)

ضد خون ریزی داخلی-مفید برای آبله مرغان- ضد سوزش ادرار- ضد اسهال مزمن و خونی-افزاینده حس بینایی و شنوایی-رفع سرماخوردگی.

3-تاجریزی:Solanum Dulcamara l

(سرد وخشک)

مسهل-ضدخون ریزی داخلی-ضد عفونت(دود دادن).

4-تخم شربتی:(تخم گیاه بادروج)

خنکی – ضد عطش-  مقوی قلب-مدر-

5- ترب:Rphanus Sativus l

(گرم )

(ترب سیاه نسبت به نوع قرمز خواص بیشتری دارد )مدر-ضد سنگ کلیه از نوع اسیدی-ضد سموم کبد-ضد عفونت روده- مدر صفرا- قلیایی کننده خون و ادرار- ضد سرطان روده بزگ – کاهش دهنده اوره خون- ضد نقرس و درد های روماتیسمی- افزایش مبادلات سلولی.

6-تربانتین(مراجعه شود به سقز)

7- ترخون:Artemisia Dracunculus l

(گرم و خشک)

اشتها آور- ضد تومورهای سرطانی- ضد انگل-

ضد در مفاصل.

8- ترخون کوهی(مراجعه شود به عاقرقرحا)

9-ترشک(رومکس):Rumex Acetosa l

(سرد و خشک)

لاغر کننده – کاهش چربی و فشار- تصفیه کننده خون- رقیق کننده خون – کاهش میل جنسی- سرشار از ویتامین ث-ضد تهوع- ضد سکسکه-خنکی-رفع مستی و خماری(در ظروف مسی نگهداری نشود).

10- ترنجبین:Hedysarum Alhagi l

(خنک)

رفع ناراحتی های روده و معده در کودکان و نوزادن- ضد زردی در نوزادان-آرامبخش-خنکی-ملین –ضد سرفه.(در هنگام استفاده برای نوزادان با پزشک مربوطه مشورت کنید).

11- تره:Allium Ampeloprasum l

(گرم و خشک)

ضد سرما خوردگی- شیر افزا – ضد عفونی کننده روده و معده- اشتها آور- پیشگیری از دیابت- رفع کم خونی- ضد یبوست- مفید برای شیمیایی شدگان

-ضد چربی خون- ضد بیماریهایی ناشی از جذب اشعه رادیو اکتیو- قلیایی کننده خون- ضد اسید اوریک و نقرس- تقویت جهاز هاضمه- ضد فشار خون.

12- تره تیزک(شاهی):Lepidium Sativum l

(گرم و خشک)

اشتها آور- صفرا بر- شیر افزا – افزایش تولید اسپرم- باز کننده عروق- مقوی بدن.

13-تره فرنگی:Powaro

(گرم و خشک)

باز کننده عروق- ضد کم خونی- منبع غنی فیبر گیاهی- کاهش اوره و ضد نقرس- ضد چربی خون-رفع در عضلات و مفاصل- ضد سنگ کیسه صفرا- باز کننده صدا.

14- تریاق کوهی(مراجعه شود به مومیایی)

15- تمرمکی(مراجعه شود به چای ترش)

16- تمرهندی:Tamarindus Indica l

(سرد و خشک)

مسهل- قاعده آور- کاهش فشار خون- ضد انگل- ضد قند خون- ضد تهوع- ضد انزال زود رس-کاهش میل جنسی - خنکی- ضد اگزما و خارش پوستی- رقیق کننده خون – چاشنی غذایی- ضد اوره- ضد التهاب گلو (غرغره کردن).

17- تمشک(تمیس):Rubus Idaeus

(سرد و خشک)

کاهش قند و چربی خون- رقیق کننده خون- ضد اسهال(تمشک سیاه)- مفید برای آبله مرغان- مقوی کبد- ضد آلبومینوری- ضد زخم دهان – تصفیه خون- تب بر.

18-توت سفید:Morus Alba l

(گرم)

مقوی و انرژی زا- دارای آنتی اکسیدان- کاهش قند خون- تقویت حافظه- افزایش نیروی جنسی- مسهل- ضد زخم معده و روده.

19- توت سیاه:Morus Nigra l

(گرم و مرطوب)

کاهش چربی و قند خون- رقیق کننده خون – ضد اسهال و قابض- ضد درد مفاصل.

20- تیول(زیرفون):Lime

(گرم)

روان کننده خون – کاهش سردرد میگرن - ضد عفونی کننده داخلی- ضد عفونت زنانگی- مفید برای سرماخوردگی- ضد التهاب داخلی- روان کننده خون- کاهش اسید اوریک.(زیر نظر پزشک مصرف شود).

گروه((ث)):-------------------------

1-ثعلب:Orchis Latifolia l  

(گرم و خشک)

جزو مواد تشکیل دهنده بستنی- ضد سرفه- افزایش اسپرم سازی- مقوی بدن- مفید برای کم خونی- شادی آور- ضد سودا.

گروه((ج)):-------------------------

1-جعفری:Petroselinum Crispum Mill

(گرم و خشک)

قاعده آور- ضد بلغم- اشتها آور-رفع کم خونی-

ضد اوره و فشار خون- محرک عمومی- افزایش میل جنسی- باز کننده عروق خونی- شیرافزا.

2- جنتیانا:Gentiana Lutea l

(گرم و خشک)

شیرافزا- افزایش گلبول سفید- ضد هپاتیت کبدی-

داروی ترک سیگار- اشتها آور- رفع عرق شبانه-

ضد دیسک و سیاتیک- قاعده آور- ضد انزال زود رس- ضد صفرا و بالغم.

3-جو:Hordeum Vulgare

(سرد و خشک)

مهار کننده مواد شیمیایی سرطانزا- ملین – مدر-کاهش قند و چربی خون- ضد اسهال مزمن و خونی- ضد گلو درد چرکی- ضد سنگ کلیه و مثانه- چاق کننده- ضد آب مروارید- محرک کلیه و مثانه- مفید برای روماتیسم قلبی- افزایش غدد فوق کلیوی(مالت جو=جوانه جو)-ضدپرکاری غده تیروئید(مالت جو=جوانه جو)- تقویت کبد.

4-جودوسر(یولاف):Avena Sativa l

(سرد و خشک)

کاهش قند و چربی خون-مدر –محرک کلیه ومثانه- مهار کننده مواد شیمیایی سرطان زا- ضد التهاب داخلی-ضد سنگ کلیه و مثانه- مفید برای فلجی مثانه.

5-جو شیر:Opopanax Chrionium Kochi

(گرم و خشک)

ضد درد عضلات – ضد سیاتیک- قاعده آور-مسهل-رفع درد و شکستگی(ضماد)

(زیر نظر پزشک مصرف شود)

6-جین سینگ:Gin Seng

(گرم و خشک)

افزایش متابولیسم آهن- کاهش قند- افزایش حافظه-

مقوی کل بدن- مفید برای ترک اعتیاد- ضد رعشه- افزایش ایمنی بدن- ضد استرس- تصفیه خون-افزایش نیروی جنسی.

گروه((چ)):-------------------------

1-چادروا:(مراجعه شود به صبر زرد)

2- چاودار:Secale Cereale

(سرد)

ضد خونریزی داخلی- ضد التهاب پروستات-

کاهش اشتها- کاهش رشد- کاهش میل جنسی.

3-چاوشی(مراجعه شود به جوشیر)

4-چای:Tea Sinesis l

(گرم تر)

دوپینگ ملایم- ضد قارچ- ضد خونریزی داخلی-قابض- ضد عفونی کننده- رفع خستگی-ضد پارگی مویرگ چشم و خارش(شستشو).

5- چای ترش:Sour Tea

(سرد و خشک)

کاهش( فشار-قند-چربی- اوره) خون- ضد غلظت خون-ضد گرمی-کاهش میل جنسی- ضد نقرس.

6-چای سبز(چای لاغری):Green Tea

(سرد و خشک)

کاهش (چربی –فشار-قند)خون-ضد اوره خون-ضد آلزایمر(فراموشی)-ضد سرطان (سینه-دهان-پوست)-دارای آنتی اکسیدان- جلوگیری از سکته قلبی- ضد مسمومیت با استرونسیوم90 کهباعث سرطان میشود-لاغرکننده-ضداسهال.

7-چای سفید(چای رجال):Wite Tea

(سرد تا معتدل)

آرامبخش- شادی آور-مُسَکِن درد-ضد عفونی کننده داخلی-ضد سرماخوردگی(با ناخونک)-ضد اسهال-تب بُر-خون ساز.

8- چای کوهی:Hypericum Perforatum l

(گرم و خشک)

ضد میگرن- ضد درد قاعدگی- مقوی اعصاب و روان-مدر- مفید برای کلیه-مفید برای سرما خوردگی- ضد افسردگی- ضد نقرس- قاعده آور-ضد کم خونی دختران جوان.

9- چغندر:Beta Vulgaria l

(سرد)

تصفیه کننده خون- ضد کم خونی- بند آورنده خون-افزایش نیروی جنسی- اشتها آور- کاهش فشار خون-تقویت کبد.

11-چنار:Platanus Orientalis l

(سرد و خشک)

چاق کننده- ضد آسم و تنگی نفس-ضد سرفه-ضد خونریزی داخلی.

12-چوب چینی :Aralia Ginseng Baill

(گرم)

ترک اعتیاد- ضد خارش شدید- مُسکن اعصاب و خواب آور-رقیق کننده خون- ضد غدد سرطانی-ضد قند- افزایش میل جنسی- ضد نازایی.

13- چوبه(غاسول):Saponaria Officina

(گرم و خشک)

مسهل-ضد یرقان-ضد خیز عمومی-تصفیه خون.

(در هنگام مصرف با پزشک معالج مشورت شود)

گروه((ح)):-------------------------

1-حجر الیهود:Ipis Judiacus

(گرم و خشک)

ضد سنگ کلیه و مثانه-ضد التهاب پروستات-ضد خونریزی روده-(در هنگام مصرف با پزشک معالج مشورت شود).

2-حنا:Lawsonia Inermis l

(گرم و خشک)

ضد بیماریهای پوستی(شستشو)- ضد التهاب پوستی(شستشو)- درمان پزوریازیس(شستشو)-تقویت ناخن و مو(ضماد)- رنگ کردن مو-ضد سرطان پوست(شستشو).

3-حنظل(هندوانه ابوجهل):Cucumis Colocynthis l

(گرم و خشک)

ضد سم مار(تخم)-ضد بلغم(میوه)- ضد قند(میوه)-ضد انگل(میوه)-مسهل(میوه). (در هنگام مصرف با پزشک معالج مشورت شود).

گروه((خ)):-------------------------

1-خارا گوش(مراجعه شود به افسنتین)

2-خارخسک(خار سه گوش):Tribulus Terrestris l

(گرم و خشک)

ضد سرفه-افزایش اسپرم سازی(جوشانده با شیر)- ضد سنگ کلیه و مثانه-ضد سودا- ضد التهاب مجاری ادراری- ضد بند آمدگی ادرار-مدر-قاعده آور.

3-خارشتر:Alhagi Comelorum

(سرد و خشک)

ضد سنگ کلیه و مثانه- ضد التهاب مجاری ادراری-ضد عفونت کلیه و مثانه- تب بر-مدر –قاعده آور- مقوی کبد- ضد تپش قلب.

4- خار شکر(مراجعه شود به شکر تیغال)

5-خارمریم:Carduus Marianus

(گرم و خشک)

ضد کبد چرب(سیروز کبدی)- ترمیم کننده بافت کبد- ضد هپاتیت-مسهل صفرا-ضد اسهال شدید-ضد سردرد میگرنی.

6- خاکشی:Sisymbrium Officinale Scop l

(خنک)

تنظیم دسستگاه گوارشی-ضد عفونت داخلی- ضد استفراغ-ضد مخملک و سرخک- ضد سودا- اشتها آور-ضد اسهال خونی- ضد عفونت زنانگی(دود).

7-ختمی:Alcea rosea l

ملین-تب بُر-روشن کننده پوست(بخور صورت)-تنظیم قاعدگی- ضد التهاب پستان(ضماد)- ضد اسهال خونی- مفید برای سرما خوردگی.

8- خربزه:Cucumis Melo l

(گرم و تر)

افزایش اسپرم سازی- ضد سو دا وبلغم- ضد کم خونی- ضد سنگ کلیه و مثانه-ضد بواسیر (قبل از غذا)-مقوی روده-پیشگیری از سکته قلبی- قلیایی کننده خون- افزایش رشد.

9-خردل سفید:Sinapis Alba l

(گرم و خشک)

چاشنی غذا و سُس-ایجاد تهوع برای افراد مسموم

10-خرفه:Prtulace Oleracea l

(سرد و تر)

ضد قند-کاهش عطش- افزایش نعوظ-ضد اوره ونقرس- ضد چربی خون- مفید برای گواتر-ضد زخم داخلی- تصفیه خون- رفع لکنت زبان.

11-خرگوشک(مراجعه شود به بارهنگ)

12-خرما:Phoennix Dactylifera

صنخر= خرمای خشک.

کفری= فقور=خرمای نر.

بشرم= شیره خرما.

قسب= تمر=مرحله5از7مرحله تشکیل خرما.

رطب= مرحله6از7مرحله تشکیل خرما.

خلال = بلح =خرمای نارس.

تارونه = غنچه خرما.

(گرم و خشک)

مقوی عمومی- مقوی معده- بهترین قند برای افراد دیابتی-تقویت اعصاب و روان-  تصفیه خون –ضد سردی - قلیایی کننده خون - مسکن درد (تارونه).

13-خرمالو:Diospyros Kaki l

(گرم و خشک)

اشتها آور- ضد کم خونی- ضد سرطان- کاهش فشار خون- مفید برای تالا سمی- افزایش فعالیت سلولها- افزایش نیروی جنسی.

14- خولنجان(خسرودارو):Alpinia Officinarum

(گرم و خشک)

ضد درد (مفاصل-استخوان-سیاتیک-دیسک)-ضد روماتیسم-افزایش اسپرم سازی-افزایش نیروی جنسی- ضد سودا- گرمی بخش- ضد قولنج.

15-خون سیاوشان:Sang Dragon

(سرد و خشک)

ضد اسهال خونی- ضد خونریزی داخلی-ضد سرفه – مُسکن- ضد اسهال.

16-خیار چنبر(کازرونی-ترکی):Caneficeier

(سرد)

ضد صفرا- اشتهاآور-شیر افزا- ضد عطش-ضد نقرس-کاهش اسید اوریک- زایمان راحت- تصفیه خون- ضد آلبومینوری- رفع سنگ کلیه و مثانه- پیشگیری از سرماخوردگی در زمستان- ضد التهاب داخلی- ضد سرطان- لطافت پوست صورت(ماسک صورت).

17- خیار سبز:Cucumis Saivus l

(سرد و تر)

ضد صفرا- اشتهاآور-شیر افزا- ضد عطش-ضد نقرس-کاهش اسید اوریک- زایمان راحت- تصفیه خون- ضد آلبومینوری- رفع سنگ کلیه و مثانه- پیشگیری از سرماخوردگی در زمستان- ضد التهاب داخلی- ضد سرطان-لطافت پوست صورت(ماسک صورت).

گروه((د)):-------------------------

1- دارچین:Cinnamomum Zeylanicum l

(گرم و خشک)

ضد سردی- ضد قند-چاشنی غذا و چای- ضد درد استخوان- اشتها آور- افزایش نیروی جنسی- ضد بلغم- قاعده آور-شادی بخش- خوشبو کننده عرق بدن.

2-دار فلفل:Piper Longum

(گرم و خشک)

چاشنی غذا-محرک نیروی جنسی- مقوی معده- ضد رطوبت معده-گرمی بخش.

3-دارواش(مویزک عسلی-کشمش کولی):Viscum Album l

(گرم و خشک)

ضد سودا و بلغم- ضد روماتیسم و نقرس- ضد خونریزی داخلی- رفع التهاب داخلی- کاهش فشار خون- مقوی قلب- ضد تومورها-ضد سفتی عروق (آرترواسکلوروز)-ضد گلودرد چرکی(غرغره).

(درهنگام مصرف با پزشک خود مشورت نمایید).

4-درخت تب نوبه(مراجعه شود به اوکالیپتوس)

5- درمنه:Artemisia Abrotanum l

(گرم و خشک)

ضد اسهال- اشتهاآور- ضد انگل- مقوی معده- ضد التهاب-ضد ورم و زخم(شستشو)- کاربرد در صنایع عطر سازی.

6-دُم اسب:Equisetum Arvense l

(سرد و خشک)

ضد خونریزی داخلی- ضد التهاب داخلی-ضد سفتی عروق(آرترواسکلورز)- تقویت پیاز موی سر(شستشو)- ضد لک و جوش صورت(بخور صورت)-ضد تورم سطحی و زخم(شستشو).(در دوران حاملگی و شیر دهی مصرف نشود).

(درهنگام مصرف با پزشک خود مشورت نمایید).

8-دُم گیلاس(باکس گیلاس):

(سرد و خشک)

مدر قوی- ضد سنگ کلیه و مثانه- کاهش اسید اوریک و ضد نقرس- ضد آلبومینوری- ضد التهاب پروستات- رفع بیماریهای آمیزشی.

گروه((ذ)):-------------------------

ذرت:Zea Mays

(معتدل و خشک)

مقوی قلب و کبد- کاهش چربی خون-کاهش خیز عمومی- ضد سل- ضد اسهال-ضد خونریزی داخلی- ضد سرطان(پروستات-معده و روده)-ضد کم خونی-ضد آلبومینوری- ضد نقرس-ضد نفریت-خرد کردن سنگ کلیه- کاهش اسید اوریک .

گروه((ر)):-------------------------

1-رازک:Humulus Lupulus

(سرد)

کاهش نیروی جنسی مردان - ضد دلهره و اضطراب- رفع کابوس- مُسکن اعصاب و روان – افزایش میل جنسی زنان- اشتها آور- مقوی معده- تاثیر مستقیم بر اعصاب مرکزی- ضد مسمومیت با الکل- ترک حشیش(استنشاق).(برای زنان باردار خطر ناک است-مصرف بیش از حد باعث یاءسگی زود هنگام – اختلال در قاعدگی- خارش -یبوست- سردرد میشود) (درهنگام مصرف با پزشک خود مشورت نمایید).

2-رازیانه(مراجعه شود به بادیان ختایی).

3-رازیانه شامی(مراجعه شود به انیسون).

4-راسن(مراجعه شود به زنجبیل شامی ).

5-رزماری(مراجعه شود به اکلیل کوهی).

6- روبان(مراجعه شود به انار).

7- روغن چراغ (مراجعه شود به کرچک).

8- رومکس(مراجعه شود به ترشک).

9-روناس:Rubia Tinctorum l

(گرم و خشک)

ضد آلبومینوری- ضد سنگ کلیه و مثانه- ضد نقرس- کاهش ترشح کیسه صفرا-رنگ مو(با حنا)

(درهنگام مصرف با پزشک خود مشورت نمایید).

10-ریحان:Ocimum Basilicum

(گرم خشک)

رفع کم خونی- پیشگیری از سکته قلبی- ضد افسردگی-ضد یبوست- افزایش تولید اسپرم- ضد حالت تهوع-  شیر افزا- شادی آور.

11-ریشه ایرسا(مراجعه شود به زنبق)

12-ریشه (مِجویامَک):مراجعه شود به شیرین بیان

13-ریواس:Rheum Palmatum l

(سرد و خشک)

اسیدی کننده خون-کاهش قندخون- تصفیه خون-رفع مستی- تقویت موی سر(شستشو)

14-ریوند چینی:Tanguticum maxim

(گرم و خشک)

ضد خلط- ضد اسهال خونی(با گل سرخ)-قاعده آور-ضد مسمومیت.

(درهنگام مصرف با پزشک خود مشورت نمایید).

گروه((ز)):-------------------------

1-زالزالک(کیالک-کویج):Crataegus Monogyna l

(سرد)

تصفیه کننده خون- ضد تپش قلب- ضد گرمی-کاهش فشار خون- ضد جوش و لک صورت-تب بر- ضد تکرر ادرار.

2- زبان گنجشک:Frxinum Excelsior l

(گرم و خشک)

رفع لکنت زبان (با مویز)- افزایش تولید اسپرم و نیروی جنسی- لاغر کننده- ضد نقرس- ضد اوره .

3-زرد آلو:Prunus Armeniaca l

(سرد و تر)

کاهش مواد صفراوی- ضد یبوست – ضد عطش- قلیلیی کننده خون- چاق کننده ضد عرق ریزی- ضد اسپاسم.

4-زرد چوبه:Curcuma longa l

(گرم خشک)

ضد التهاب داخلی- ضد سرطان(معده – سینه – دهان)-کاهش چربی خون- چاشنی غذایی- مصرف بیش از حد باعث یبوست معده و روده –خارش شدید میشود.

5-زردک:Yellow Carrot

(گرم و تر)

رفع کمبود ویتامینA-ضد سرطان- ضد اسهال- افزایش طول عمر- ضد بلغم- افزایش اسپرم سازی-ضد سنگ کلیه.

6-زرشک:Berberis Vulgaris l

(سرد و خشک)

تصفیه خون- ضد صفرا- تب بر- ضد خارش-ضد گرمی- کاهش چربی و قند خون-ضد اوره و روماتیسم-ضد نقرس- مقوی کبد-ضد سنگ صفرا-ضد سیروز کبدی و کبد چرب-ضد خونریزی بین قاعدگی.

7- زرین گیاه:Dracocephalum kotschy boiss

(گرم و خشک)

ضد سرما خوردگی –ضد درد – ضد التهاب داخلی.

8-زعفران:Crocus Stivus l

(گرم و خشک )

ضدافسردگی-قاعده آور – سنگ آور- ضد بلغم و سودا- افزایش میل و توان جنسی- شادی آور- مقوی اعصاب و روان.

9-زعفران تقلبی: (مراجعه شود به گلرنگ).

10-زعفران هندی(مراجعه شود به زرد چوبه).

11-زغال اخته:Comus mans l

(سرد و خشک)

تصفیه خون- ضد اسهال- ضد عفونت کبد- مقوی کبد-ضد عطش- کاهش قند خون- ضد صفرا- کاهش قند خون.

12-زلف عروس(مراجعه شود به تاج خروس).

13-زنجبیل(زنجفیل):Zingiber Officinale rose

(گرم و خشک)

کاهش چربی خون- ضد آلزایمر(فراموشی)- گرمی بخش-ضد سرطان(کاهش رشد تومورهای سرطانی)-ضد انعقاد خون- ضد بلغم و سودا- مسکن درد استخوان- ضد تهوع- قاعده آور-افزایش میل و توان جنسی(تولید اسپرم).

14-زنیان:Trachyspermum Copticum l

(گرم و خشک)

ملین –مقوی معده- ضد سنگ کلیه و مثانه- ضد انگل.

15-زوفا:Hyssopus Officinalis l

(گرم و خشک)

مفید برای آسم و تنگی نفس- ضد عفونت ریه- قاعده آور- ضد سنگ کلیه- ضد بلغم- ضد سرماخوردگی- ضد برونشیت .

16-زیتون:Olea Europaea

(زیتون سیاه:گرم و خشک)-(زیتون سبز:سرد و خشک).

کاهش فشار و چربی خون- ملین- باز کننده عروق کرونری قلب- ضد مسمومیت با سرب- لاغرکننده-افزایش کار تیروئید- قلیایی کننده خون- کاهش اسید اوریک-ضد درد(ماساژ روغن)- مقوی پیاز موی سر(مالش روغن)-ضد کم خونی- ضد سفتی عروق.

17-زیرفون(مراجعه شود به تیول).

18- زیره رومی(مراجعه شود به انیسون).

19-زیره سبز(دشتی):Cuminum Cyminum l

(گرم و خشک)

ضد کم خونی-افزایش کار تیروئید- مقوی معده-لاغر کننده-ضد اسهال- افزایش سوخت و ساز چربی ها- ضد بلغم –قاعده آور- کمک به تسهیل زایمان-شیر افزا-چاشنی غذا-دارای هورمون زنانه- ضد عرق زیاد- ضد درد قاعدگی.

20-زیره سیاه(کرمانی-بازاری):Carum Carvi l

(مراجعه شود به خواص زیره سبز،با این تفاوت که اثر دارویی قوی تری نسبت به نوع سبز دارد).

21-زیره کوهی(مراجعه شود به انجدان رومی).

گروه((ژ)):-------------------------

1- ژست(مراجعه شود به مخمر آبجو).

2- ژنیسان(مراجعه شود به جین سینگ).

3- ژینسنگ(مراجعه شود به چوب چینی).

گروه((س)):-------------------------

1-سپستان:Cordi Myxa l

(معتدل و تر)

نرم کننده سینه- ضد سرفه- ملین- ضد سودا- ضد خشونت صدا- مفید برای سرما خوردگی.

2-سُداب:Ruta Graveolens l

(گرم و خشک)

قاعده آور – ضد روماتیسم- کاهش میل جنسی- کاهش اسپرم سازی- ضد فلجی(با شوید)- افزایش مقاومت مویرگها در برابر پارگی- لاغر کننده- (زیر نظر پزشک معالج مصرف شود).

3- سدر:Zizyphus Spina Chiristi l

(سرد و خشک)

ضد چربی سر(شستشو)- مقوی پیاز مو(شستشو)- ضدخارش و حساسیت پوستی(شستشو).

4-سقز(تربانتین):Pinus spp

(گرم و خشک)

ضد درد(ماساژ روغن)-مصارف صنعتی.

5-سکبیج:Ferula Persica willd

(گرم و خشک)

مصرف 2 حب در روز:ضد آب مروارید- گرمی بخش- قاعده آور- ضد درد مفاصل و روماتیسم- ضدانگل-(زیر نظر پزشک معالج مصرف شود).

6-سنا :Cassia Obovata l

(گرم و خشک)

مسهل- قاعده آور-ضد سودا و بلغم.

7-سنبل الطیب:Voleriane Officinalis l

(گرم و خشک)

مقوی اعصاب- آرامبخش- ضد درد- مفید برای ترک اعتیاد- مقوی قلب-ضد میگرن- قاعده آور-افزایش شیر مادر-کاهش عرق.

8-سنجد:Spinosa l

(گرم و خشک)

ضد اسهال-ضد درد پا و کمر- مفید برای پوکی استخوان- افزایش نیروی جنسی.

9- سنگ ارمنی:(مراجعه شود به حجرالیهود).

10-سنگ مرداب:(مراجعه شود به مردار سنگ).

11-سورنجان:Colchicom Autumnate linn

(گرم و خشک)

ضد درد استخوان –ضد درد دیسک و سیاتیک- ضد بلغم و سودا- رفع درد مفاصل- گرمی بخش.

12-سوسن زرد(مراجعه شود به اگیر ترکی).

13- سوسن عنبر:Thymus Serpylhum

(گرم و خشک)

مقوی معده- ضد عفونی کننده – ضد سکسکه و سرفه- ضد ورم پروستات .

14-سویا:Glycine Max l

(گرم)

کاهش قند و چربی خون- مفید برای دوران یائسگی- افزایش جذب پروتئین روده- کاهش سلولهای داسی شکل خون- ضدسرطان(رحم-تخمدان و معده)-افزایش فشار خون- پیشگیری از آب مروارید- مفید در برنامه غذایی افراد سوخته-ضد تورم غدد داخلی.

15-سیاب(مراجعه شود به سداب).

16-سیاه دانه:Nigella Sativa Sibth

(گرم وخشک)

تصفیه خون- ضد آلزایمر و تقویت حافظه- ضد گُرگرفتگی زنان یائسه- تنظیم قاعدگی دختران جوان- مقوی پیاز مو(شستشو)- ضد سنگ کلیه و مثانه- جلوگیری از سفیدی موی سر(شستشو).

17-سیب:Pyrus Malus l

(گرم و تر)

ضد چسبندگی پلاکتها- مقوی قلب- ضداسهال-ضد روماتیسم و نقرس- مفید در نازایی-متعادل کردن ترشح بزاق- ضد سنگ کلیه- شادی آور-ضد آلزایمر.

18-سیب زمینی:Solanum Tuberosum l

(سرد)

ضد سیروز کبدی- چاق کننده- دارای هورمون جنسی زنانه- ضد نقرس و اسید اوریک-قلیایی کننده خون- ضد باکتری-ضد برق گرفتگی چشم ناشی از جوش کاری(ضماد ،پخته سیب زمینی).

19- سیب زمینی ترشی:Helianthus Tuberosus l

)گرم و خشک)

ضد لاغری- ضد اوره- ضد قند- تصفیه خون- افزایش نیروی جنسی.

20-سیر:Allium Sativum l

(گرم و خشک)

رقیق کننده خون- کاهش فشار خون- ضد رطوبت استخوان-ضد سرطان- افزایش نیروی جنسی- ضد التهاب داخلی- ضد سل ریوی- ضد چسبندگی پلاکتهای خون- نیرو بخش- مفید برای پوکی استخوان- ضد بزرگی شکم- کاهش اوره خون- ضد روماتیسم و نقرس.

21-سیر کوهی(مراجعه شود به موسیر).

گروه((ش)):-------------------------

1-شاهبیزک(مراجعه شود به مِهرگیاه).

2-شاهتره:Fumaria Parviflora l

(گرم وتر- خنک)

ضد خارش پوست-ضد حساسیت پوست-ضد گرمی- کاهش قند-مقوی کبد- مفید برای تبخال-ضدجوش و اگزمای پوستی.

3-شاهی(مراجعه شود به تره تیزک)

4-شبدر:Trifolium

(گرم و خشک)

تصفیه کننده خون-ضد سرفه-پیشگیری از سکته-ضد اسهال-از گیاهان عسل دهنده خوب(برای زنبور داران).

5-شفت:Cornus Sanguinea l

(سرد و خشک)

اشتها آور- تب بُر- قابض.

6-شقایق:Papaver rhoeas l

)سرد و خشک)

آرام بخش-مُسکن-(در برخی افراد ایجاد حساسیت می کند،در هنگام مصرف با پزشک معالج مشورت کنید).

7-شکر تیغال:Echinops Persicus l

)معتدل و تر- خنک)

ضد سرفه-ضد گلو درد چرکی- ملین.

8-شکر سرخ:Saccharum officinarum l

)گرم و تر –خنک)

ملین- ضد ثقل-باز کننده صدا- مفید برای سرماخوردگی- مفید برای کم خونی.

9-شلغم:Brassica Napus

)گرم و تر-خنک)

پیشگیری از سرماخوردگی-ضد سرطان- ضد چسبندگی پلاکتها- ضد سرفه و نرم کننده سینه-افزایش تولید اسپرم-اشتها آور- ضد سنگ کلیه و مثانه- ضد اسید اوریک و نقرس.

10-شلیل:Nectarine

(سرد و تر)

ملین-مقوی کبد-تصفیه خون- کاهش اوره خون-کاهش غلظت خون-ضد صفرا.

11-شنبلیله:Trigonella graaecum l

(گرم و خشک)

ضد قند-چاق کننده-تصفیه خون- کاهش فشار خون

-ضد کم خونی.

12-شوید:Anethum graveolenns l

)گرم و خشک)

ضد چربی خون-مقوی معده-کاهش نیروی جنسی مردان- مُدر-کاهش ضربان قلب-ضد باد روده و معده.

13-شونیز(مراجعه شود به سیاه دانه).

14- شیرخشت:Fraxinus ornus l

(سرد و تر)

ضد قند - ضد گرمی-رقیق کننده اسپرم-کاهش نیروی جنسی مردان-ضد التهاب داخلی-کاهش فشار خون-ضد سنگ کیسه صفرا-ضد آفت دهان- ضد جوش بدن-ضد خارش پوست-تب بُر-ضد زردی وهپاتیت-مقوی معده-ملین.

15-شیرین بیان:Glycyrrhiza glabra l

(گرم و خشک)

ضد عفونت معده و روده-ضد زخم معده وروده-افزایش فشار خون-مقوی معده-ضد سرفه-ضد اسیداوریک و نقرس.

گروه((ص)):------------------------

1-صبر زرد:Aloaera Baker

(گرم و خشک)

مسهل –پایین آورنده قند خون-ضد درد مفاصل –کاهش فشار خون-گرفتن بچه از شیر-ضدزخم(پاشیدن روی زخم)-ضدپُرخوری-ضد آفتاب سوختگی(مالشی) –مفید برای عرق سوزی و شاش سوزی(مالش)-ضد انگل-((در هنگام مصرف توجه داشته باشید که برخی افراد به این گیاه حساسیت دارند پس....))

(درهنگام مصرف با پزشک معالج مشورت شود).

2-صمغ سنگال(مراجعه شود به صمغ عربی).

3-صمغ عربی:Acacia Senegal willd

(گرم و خشک)

نرم کننده سینه-ضد خشونت صدا-ضد عفونت گلو

-ضد عفونت رنانگی(نشستن در جوشانده صمغ عربی و بابونه به مدت 20 دقیقه در روز)-کاربرد در صنعت نقاشی.

گروه((ط)):-------------------------

1-طارونه(مراجعه شود به خرما)

2-طالبی(سمسوری):Musk melon

(گرم)

ضد کم خونی-گرمی بخش-ضد چسبندگی پلاکتها

-ضد نقرس واسیداوریک- افزایش شیر مادر-ضدورم پروستات(با تخم خیار).

3-طباشیر:Bamboo manna

(سرد وخشک)

ضد اسهال-ضد آفت دهان(مضمضه)-ضد گرمی

-(در هنگام مصرف با پزشک خود مشورت کنید).

4-طلامشک(مراجعه شود به کاکوتی).

گروه((ع)):-------------------------

1-عاقرقرحا:Pyrethrum

(گرم و خشک)

ضد سرفه-ضد غش و صرع-رفع لکنت زبان(با مویز).

2-عدس:Lens Esculenta l

)سرد و خشک)

اسیدی کننده خون-مقوی حافظه-ضد کم خونی-باز کننده رنگ چهره-درمان دیفتری(با سماق)-ضد تجمع شیر در پستان( ضماد:عدس+آرد باقلا+برگ کلم قمرری)-کنترل آلزایمر و پیشگیری از آن.

3-عروسک پشت پرده:Physalis Alkekengi l

(سرد و خشک)

قاعده آور قوی-سرشار از ویتامین ث-ضد آلبومینوری-ضد نقرس و اسید اوریک.

(در هنگام مصرف با پزشک خود مشورت کنید).

4-عشق در قفس(مراجعه شود به عروسک پشت پرده).

5-علف چای(مراجعه شود به چای کوهی).

6-علف هزار چشم(مراجعه شود به چای کوهی).

7-علف هزار چشمه(مراجعه شود به بولاغ اوتی).

8-علف سرفه(مراجعه شود به پاخری).

9-علف گربه(مراجعه شود به سنبل الطیب).

10-علف خرگوش(مراجعه شود به  بزیر).

11-علف هفت بند:Polygonum ayiculare l

(سرد)

ضد اسهال-بند آورنده خونریزی-ضدقند و نقرس.

12-عناب:Rhamnus zizyphus l

)معتدل و تر)

کاهش فشار خون-کاهش قند و چربی خون-سرشار از ویتامین ث-نرم کننده سینه و ضد سرفه-خونساز

-ضد سنگ کلیه-ضد صفرا-ضد نقرس و اسید اوریک-مفید برای سرماخوردگی-تصفیه خون.

گروه((غ)):-------------------------

1-غافث:Eupatorium cannabinum l

)گرم و خشک)

ضد شب اداری کودکان-قاعده آور- ضد سودا- ضد اسهالو اسهال خونی-کاهش اسید اریک و ضد نقرس-ضد خون ریزی داخلی.

(در هنگام مصرف با پزشک خود مشورت کنید).

2-غوره:Sour grape

)سرد و خشک)

تصفیه خون-ضد نقرس و اسید اوریک-ضد چاقی-کاهش قند و چربی خون-ضد درد سیاتیک(ضماد با عسل)-ضد صفرا.

گروه((ف)):-------------------------

1-فرنجمشک(مراجعه شود به بادرنجبویه).

2-فلفل سبز:Capsicum annuum l

(گرم و خشک)

سرشار از ویتامین ث-مقوی قلب(به مقدار کم)-

پیشگیری از سکته مغزی-ضد سرطان-التیام زخم-رقیق کننده خون-کاهش اسید اوریک و ضد نقرس

-اشتها آور.

3-فلفل سفید:White pepper

(گرم و خشک)

پیشگیری از سکته مغزی-ضد آلزایمر-ضد تکرر ادرار-ضد بلغم-ضد مسمویت-اشتها آور.

4-فلفل سیاه:Piper nigrum l ]

(گرم و خشک)

پیشگیری از سکته مغزی-ضد آلزایمر-مقوی قوای جنسی-محرک-مُعرق-مُدر-اشتها آور.

5-فلفل قرمز آمریکایی(مراجعه شود به پاپریکا).

6-فلوس:Cassia Fistula l

)گرم و تر)

ملین-مقوی کبد-کاهش زردی در نوزادان-سهولت در زایمان-ضد برفک دهان-ضد اسید اوریک و نقرس.

7-فندق:Corylus avellans l

(گرم و خشک)

ضد کم خونی-افزایش نیروی جنسی-چاق کننده-ضد اختلالات قاعدگی-ضد سرطان –کاهش فشار خون-افزایش تولید اسپرم-ضد زردی رخسار-تقویت مژه و ابرو(مالش روغن).

8-فوفل:Areca catechu l

(گرم و خشک)

ضد سستی اعصاب-افزایش قوای جنسی-ضد درد پهلو و استخوان-چاشنی ادویه-گرمی بخش.

گروه((ق)):-------------------------

1-قارچ خوراکی:Mushroom

)گرم)

آنتی بیوتیک گیاهی-افزایش نیروی جنسی-ضد قند-مفید برای نازایی-مقوی اعصاب-مفید برای آلزایمر-ضد گواتر-افزایش فشار خون-ضداسهال.

2-قدومه:Alyssum Baracteatum l

(گرم و تر-خنک)

ضد سرفه- ملین-نرم کننده سینه-خنک کننده-افزایش نیروی جنسی-ضد زردی در نوزادان-نعوظ آور(خیسانده با گلاب)-ضد سرطان پوست(ضماد با عسل)-ضد سودا.

3-قرص کمر(مراجعه شود به بلادر).

4-قرنفل(میخک):Caryophllus Aromaticusa

(گرم و خشک)

مُسکن دندان درد-ضد درد استخوان-گرم بخش-چاشنی ادویه و چای-ضد سودا و بلغم-ضد رطوبت بدن-خوشبویی عرق بدن و دهان-افزایش نیروی جنسی-کاهش اسید اوریک و ضد نقرس.

5-قره قاط:Vaccinium myrtillus l

(سرد)

ضد چربی و قند و فشار خون-ضد اسید اوریک و نقرس-ضد ورم پروستات-نعوظ آور-افزایش نیروی جنسی(مخلوط با شیر)-ضد بی اختیاری ادرار.

6-قنطوریون(گل گندم):Centaurea Cyanua l

(گرم و خشک)

مُدر قوی-مقوی قوای جنسی-ضد التهاب کلیه-ضد بلغم و سودا-تقویت بینایی(شستشو و خوراکی)-کاهش قند خون-مقوی معده-قاعده آور.(در هنگام مصرف با پزشک خود مشورت کنید).

7- قهوه:Coffea Arebica l

(گرم و خشک)

ضد خواب-ضداسهال-انرژی بخش-محرک-ضد مسمومیت با تریاک-دارای هورمون جنسی-ضد خستگی.(زنان باردار مصرف نکنند).

گروه((ک)):-------------------------

1-کاسنی:Chichorium Intybus l

(سرد و خشک)

مقوی کبد و کلیه- تصفیه خون-مفید برای زنان باردار-ضد التهاب داخلی و سنگ کلیه-ضد جوش و لک صورت-ضد سم تریاک(با آویشن)- خنکی-ضدزردی و هپاتیت-ضد سیروز کبدی و کبد چرب-کاهش چربی و فشار خون.

2-کاکل ذرت:Zea mays l

(سرد)

مُدر-ضد سنگ کلیه و مثانه-ضد اسید اوریک و نقرس-کاهش قند و فشار خون-ضد ورم پروستات-ضد خارش بدن-مفید در بیماریهای آمیزشی-ضد آلبومینوری-ضد عفونی کننده کلیه و مثانه.

3-کاکنج(مراجعه شود به عروسک پشت پرده).

4-کافشه(مراجعه شود به گلرنگ).

5-کاکوتی(پونه کوهی):Zizyphora tenuior l

(گرم و خشک)

چاشنی دوغ و ماست- بالا بردن هضم غذا-ضد درد استخوان –مقوی اعصاب- ضد قوانج اعصاب  و معده-مفید در دیسک و سیاتیک-(برای زنان باردار مضر است).

6-کاه مکه(مراجعه شود به اذخر).

7-کاهو:Lactuca sativa l

(سرد و تر)

قلیایی کننده خون-زایمان راحت-ضد پوکی استخوان-کاهش فشار خون-مفید در کم خونی-مقوی حافظه-ضد احتلام شبانه پسران-ضد قند و چربی خون-ضد سرطان-شیرافزا-ضد قاعدگی سخت-رفع سختی رگها-متعادل کردن اعمال جنسی- ضد خوابهای جنسی.(تخم کاهو برای زنان باردار مضر است-مصرف زیاد کاهو باعث کاهش جذب ویتامین ث میشود ).

8-کپ شیر(مراجعه شود به شیرخشت).

9-کتیرا:Astragalus gummifera l

(سرد و خشک)

نرم کننده سینه و ضد سرفه-لاغرکننده(با بادام و شکر)-ملین و به مقدار زیاد مسهل-مقوی معده و روده-ضد درد دندان(ضماد)-حالت دهنده و نرم کننده وتقویت موی سر(شستشو).

10-کدو حلوایی:Cucurbita Maxima duch

(سرد و تر)

ضد ورم پروستات-ضد انگل-مقوی قلب-ضد زخم داخلی.

11-کدو مسمایی(خورشتی):Cucurbita pepo l

(سرد و تر)

ضد چاقی(آب پز)-ضد سنگ کیسه صفرا(3سال مداوم مصرف شود)-کاهش فشار خون-کاهش قندو چربی خون-ضدسرطان دستگاه گوارش-رقیق کننده خون-ضد اوره.

12-کرچک:Ricinus communis l

(گرم وخشک)

ملین و مسهل-مقوی پیاز مو (مالشی)-باز کننده عروق-ضد بلغم –ضد ثقل.(از مصرف زیاد خود داری شود).

13-کرفس:Apium Graveolens l

(گرم)

ضد روماتیسم-تقویت حافظه-بازکننده عروق- -ضد چسبندگی پلاکتها-ضد فلجی مثانه و سنگ کلیه (با  یولاف+دم گیلاس+کاکل ذرت+گزنه)-مفید در تنگی نفس-چاشنی دوغ-ضد افتادگی مثانه-ضد عفونت ادراری(با خارشتر)-کاهش فشار و قند خون-تقویت حافظه.

14-کرفس رومی(مراجعه شود به جعفری).

15-کلپوره (مراجعه شود به مریم نخودی).

16-کلم:Brassica Oleracea l

(گرم و تر )

ضدسیروز کبدی-ضدکم خونی-ضد روماتیسم(کام قرمز)-تصفیه خون-مقوی حافظه-آنتی بیوتیک گیاهی-ضد مرض قند-ضد اسید اوریک و نقرس(کلم قرمز)-ازدیاد تولید اسپرم-تنظیم فشار خون-افزایش کار تیروئید(لاغر کننده)-ضد انگل تنیا ساژیناتا-رفع مار گزیدگی-ضد مستی-زود به راه افتادن بچه-ضد قندو چربی خون-ضد سرطان-رفع بزرگی شکم (کلم پخته)-((مصرف بیش از حد باعث کاهش جذب ویتامین ث-ورم کیسه صفرا-باد شکم-ازدیاد سودا-گرمی-کابوس در خواب-فشارخون میشود)).

17-کنجد:Sesamum indicum l

(گرم وخشک)

ضد پوکی استخوان(با پودرجوانه گندم و شیر و پودر سنجد)- انرژی بخش-ضد چربی خون-گشودن قاعدگی-پیشگیری از سرطان-ضد بلغم-مقوی پیاز موی سر و ضد شوره سر(مالش روغن)-ضد درد(مالش روغن)-خواب راحت(مالش روغن به کف پا)-چاق کننده.

18-کُندُر:Boswellia Carterii bird

(گرم و خشک)

ضد آلزایمر و تقویت حافظه-مقوی معده-تقویت قوای جنسی و اسپرم ساز-ضد انزال زود رس-ضد قند خون.

19-کویج(کیالک)((مراجعه شود به زالزالک)).

20-کندل(مراجعه شود به اوشق).

21-کنگر کوهی(مراجعه شود به بادآورد).

22-کنگر فرنگی(مراجعه شود به آرتیشو).

گروه((گ)):-------------------------

1-         گاوشیر(مراجعه شود به جو شیر).

2-         گردو:Juglans regia l

(گرم و خشک)

ضد قندو چربی خون-ضد سرطان روده-تقویت حافظه-ضدبلغم-ضد اسید اوریک و نقرس-ضد آلبومینوری-ضد التهاب پروستات-ضد التهاب غددلنفاوی-منبع غنی فسفر.

3-گرمک:Avariety Ofcanta loupe

(خنک)

مفید برای کم خونی-شادی آور-ضد مرض قند-مفید برای کبد و کلیه-ضد ورم پروستات-ضد هپاتیت و یرقان-ضد سیاتیک-شیرافزا.

4-گریپ فروت:Citrus paradise

(سرد و خشک)

کاهش فشار خون-لاغر کننده-ضد عامل عفونت زا-ضد دفع عضوپیوندی به بدن-مفید برای افراد چاق و پُرخور-افزایش ترشح صفرا-ضد روماتیسم-قلیایی کننده خون-ضد تکررادرار-ضد واریس-ضد چربی خون.

5-گز(گزانگبین):Tamarix gallica

(گرم و خشک)

سرشار از ویتامین-ضد اسهال-ضد زخم روده و معده-ضد اسهال خونی-ضد سرفه و تنگی نفس-ضد یرقان ناشی از کیسه صفرا.

6-گزعلفی:Quercus species oliv

(معتدل)

ضد ثقل-قاعده آور-ملین-ضدسرفه.

7-گزنه:Uritca dioica l

)گرم و خشک)

ضد قند خون-ضد کم خونی-ضد ورم سرطانی-ضدالتهاب پروستات-ضدالتهاب داخلی-ضد بلغم-ضدتب یونجه-نیرو بخش-ضد سم تریاک-تنظیم قاعدگی-ضد سنگ کیسه صفرا-مُسکن درد-ضد روماتیسم-رفع آسم.

8-گشنیز:Coriandrum satvum l

(گرم و تر-خنک)

ضد قند-مقوی معده  و ضد قولنج معده-ضد اسهال و اسهال خونی(تخم بوداده)-کاهش میل جنسی-ضد چاقی-مقوی حافظه-اشتها آور-ضد میگرن –ضد تپش قلب-ضد شب ادراری-ضد خونریزی داخلی-مفید در سرماخوردگی-ضد گاز روده ومعده.

9-گشنیز چاه(مراجعه شود به پر سیاوشان).

10-گلابی:Pyrus Communis l

(گرم و تر-خنک)

ضد اسهال-ضد خونریزی داخلی-ملین-کاهش فشار خون-ضد سوزش مثانه-ضد عطش.

12-گل ارونه:Salvia Hydrangea

(گرم و خشک)

مُسکن-ضد التهاب داخلی-مفید در سرماخوردگی

13-گلپر:Heracleum glabrescens l

(گرم و خشک)

چاشنی ادویه ترشی-اشتها آور-کاهش فشار خون-ضد سکسکه-مقوی عمومی-شیر افزا-قاعده آور.

14-گل پونه(مراجعه شود به زوفا).

15-گل حسرت(مراجعه شود به سورنجان).

16-گل حلوا(مراجعه شود به تاج خروس).

17-گل راعی(مراجعه شود به چای کوهی).

18-گلرنگ:Carthamus tinctorius l

(گرم و خشک)

ملین و مسهل-ضد تومور-قاعده آور-ضد سم-چاشنی رنگ غذا(زعفرانی).

19-گل سرخ:Rosa centifolia l

(معتدل)

مقوی قلب و اعصاب-ملین-ضد افسردگی-مقوی قوای جنسی-مقوی حافظه-ضد تب-ضد اسهال و اسهال خونی-سختی لثه و ضد خونریزی لثه(مضمضه).

20-گل گاوزبان:Borago Officinalis l

(گرم و خشک)

ضد افسردگی-افزایش فشار خون-مقوی قلب و اعصاب-شادی آور-ضد سرطان(پروستات-سینه-مغز)-ضد سودا و بلغم-ضد شب ادراری کودکان-کاهش چربی خون – ضداسید اوریک  و نقرس.

21-گل ماهور(مراجعه شود به بزیر).

22-گل محمدی(مراجعه شود به گلسرخ).

23-گل گندم(مراجعه شود به آقونیتون).

24-گل همیشه بهار:Calendula officinalis l

(سرد وخشک)

خواب آور-ضد قند-ضد اسیداوریک و نقرس-ضد جوش و لک صورت(بخور صورت)-مقوی کبد.

25-گل یوسف:(مراجعه شود به تاج خروس).

26-گنجیده(مراجعه شود به انزروت).

27-گندم:Triticum spp

(گرم و خشک)

الف))) سبوس گندم:مقوی پیاز موی سر(شستشو)-ضدچاقی- ملین.

ب)))جوانه گندم:افزایش رشد به ویژه برای کودکان-ضد کم خونی- مقوی عمومی-روشن کننده و مقوی پوست صورت(ماسک ورغن و کِرم)-افزایش اسپرم سازی و تخمک گذاری-تنظیم کار تیروئید-مفید برای( اسکیزو فرنی) و (سایکوز:جنون)- ضد فسفات در ادرار.

ج)))نان گندم:غذای نسبتاً کامل-چاق کننده –مقوی-سیر کننده.

د)))سمنو:ضد کم خونی- مقوی قوای جنسی-مقوی بدن.

توجه :گندم ،بخاطر وجود گلوتن،دربرخی افراد و بخصوص در اطفال ایجاد چسبندگی روده می کند که باعث درد در ناحیه دور ناف می شود که با پرهیز غذایی و استفاده از نان ذرت این ناراحتی از بین می رود.

28-گندم مکی-ترکی (مراجعه شود به ذرت).

29-گندم سیاه(مراجعه شود به چاودار).

30-گِنه گِنه:Cinchona officinalis l

)گرم و خشک)

ضد درد(ماساژ ،به صورت مخلوط با روغن بادام تلخ)-ضد مالاریا(ضماد با سرکه).

31-گوجه فرنگی:Solanum lycopersicum l

(سرد)

ضد نقرس و اسید اوریک-ضد چربی خون-ضد قند خون-ضد سرطان ریه و پروستات-مفید برای اسهال کودکان ناشی از فقر ویتامینی-ضد چاقی-ضد چسبندگی پلاکتها.

توجه:افراد دارای ناراحتی میگرن از این گیاه استفاده نکنند.

32-گیاه آتش(مراجعه شود به گزنه).

33-گیلاس:Cerasus avium l

(سرد و تر)

ضد نقرس و اسید اوریک-افزایش حالت نعوظ-ضد فشار خون-تصفیه خون-سرشار ارز ویتامین –قلیایی کننده خون-ضد چاقی(با شیر).

دُم گیلاس:ضد سنگ کلیه و مثانه-ضد قند و چربی-ضد ورم پروستات-ضد سنگ کیسه صفرا-ضد اسهال و اسهال خونی-کاهش فشار خون.

گروه((ل)):-------------------------

1-لوبیا:Phasaeolus vulgaris linn

(گرم و تر)

ضد قند و ضد چربی-چاق کننده-ضد سرطان مخصوصاً سینه-ضد فشار خون-افزایش تولید اسپرم.

2-لوبیا چینی(مراجعه شود به سویا)

3-لوبیا سبز:String beans

(سرد)

ضد قند و چربی-مفید برای کم خونی-ضد سرطان

مُدر-پیشگیری از سکته مغزی-ضد اسید اوریک و نقرس.

4-لویزه(مراجعه شود به به لیمو)

5-لیمو ترش:Citrus limon l

داخل میوه(سرد و تر)-پوسته(گرم و تر)

سرشار پیشگیری از سرماخوردگی-ضد سرطان-کمک به جذب آهن-ضد اسکوربوت-ضد عطش-رفع چسبندگی پلاکتها-ضد استرس-ضد اسید اوریک و نقرس-ضد آفت دهان-ضد گرمی – شادی بخش-سرشار از ویتامین ث-ضد واریس(ماساژ با روغن بادام تلخ)-

6-لیمو شیرین:Citrus limon var

(سرد و تر)

سرشار از ویتامین ث-رفع سرماخوردگی-ضد حصبه-ضد آبله مرغان-ضد اسید اوریک و نقرس-ضد مالاریا-ضد تب تیفوئید-ضد بیماریهای عفونی-مخصوص دوران نقاهت-افزایش کار کلیه –پیشگیری از آب مروارید-ضد سنگ کیسه صفرا-رفع سیاهی دور چشم(ناشتا میل شود).

7-لیموعمانی:Limon fruit

(سرد و تر)

کاهش فشار شهوت-ضد چربی خون-ضد ترومبوز

-ضد سفتی عروق-اشتها آور-ضد احتلام –چاشنی خورشت.

گروه((م)):-------------------------

1-مارچوبه:Asparagus officinalis l

گیاه(گرم و تر)-ریشه(سرد و تر).

ضدقند-چاق کننده- ضد اسید اوریک و نقرس-ملین

-افزایش میل جنسی-ضد سم رطیل-مقوی کبد-ضد تپش قلب-افزایش فشار خون.

((زیر نظر پزشک مصرف شود)).

2-مازو(مازوج)(مراجعه شود به بلوط).

(سرد و خشک)

ضد هموروئید(بواسیر)(شستشو).

3-ماش:Vica Sativa l

(سرد و خشک)

محرک ترشح انسولین(ضد قند)-تب بُر-تنظیم کار روده-ضد غلظت خون-ضد لکهای سیاه دور چشم و بدن-معرق.

4-مالت جو(جوانه جو)(سمنوی جو):Malt

(گرم)

قوی ترین آنتی اکسیدان-ضدیبوست دائم-افزایش طول عمر-ضد ریزش مو-ضد بیماری ترس از نور-جلوگیری ازسفید شدن موی سر-ضد پُر کاری غده تیروئید-مقوی عمومی-ضد چربی خون-ضد اسهال-ضد قند-قطع کننده شیر زنانی که فرزند مرده به دنیا آورده اند.((مصرف این ماده برای زنان باردار مضر است)).

5-مخلصه:Linaria vulgaris mill

(گرم و خشک)

لاغر کننده-مُسکن درد استخوان-ضد درد مفاصل-

شُل کننده عضلات.

6-مخمر آبجو:Yeast

(گرم)

مقوی عمومی-ضد کم خونی-ضد قند-آنتی بیوتیک

-تقویت قوای جنسی-جلوگیری از سفید شدن موی سر-ضد اسهال و اسهال خونی-کاهش فعالیت غدد چربی روی پوست سر.

(زیر نظر پزشک مصرف شود).

7-مُردارسنگ(نقره سنگ):Litharge

(سرد وخشک)(ماده معدنی)

مالشی:ضد عرق –ضد بوی بد عرق بدن.

(چند ساعت پس از مصرف، حتماً آن قسمت بدن را بشویید).

8-مرزنگوش(مرزنجوش):OrIganum majorana l

(گرم و خشک)

ضد عفونی کننده-ضد التهاب- ضد سردرد-مفید در سرماخوردگی-ضد سینوزیت-تحریک ترشح پپسین-ضد میگرن-مقوی معده-ضد بلغم-محرک کلیه-ضد بی خوابی-آمادگی جهت امتحان-باز کننده عروق-مقوی قلب-لاغر کننده-مقوی اعصاب-ضد خونمردگی(ضماد با عسل)-کاهش نیروی جنسی-ضدسینوزیت(بخور).

9-مرزه:Satureja hartensis l

(گرم و خشک)

لاغر کننده(با پنیر)-مقوی نیروی جنسی-ضد اسهال و اسهال خونی(غیر عفونی)-قاعده آور-ضد ورم طحال (با سرکه)-ضد غلظت خون-ضد نرمی استخوان-افزایش میل جنسی-ضد اسید اوریک و نقرس.

10-مَرغ(مراجعه شود به بید گیاه).

11-مُرمکی:Myrrh

(گرم و خشک)

خشک کننده-ضد قاعدگی سخت-پیشگیری از سرماخوردگی-ضد عفونت زنانگی(دود دادن)-ضدبلغم-(زیر نظر پزشک مصرف شود).

12-مریم چمنی(مراجعه شود به مریم گلی).

13-مریم گلی:Salvia officinalis l

(گرم و خشک)

ضد قند-ضد عرق-پیشگیری از سرطان-مقوی حافظه و ضد آلزایمر-ضد چاقی - مقوی معده-ضد نازایی-سهولت در زایمان-ضد عفونت داخلی-ضد سینوزیت(بخور)-ضد تورم کبد-ضد خونریزی داخلی-بالا برنده فشار خون.

14-مریم نخودی:Tecurium chamaedrys l

(گرم و خشک)

قاعده آور-ضد عرق-ضد قند-رفع سرماخوردگی-ضد آلزایمر و تقویت حافظه-جزو گیاهان عسل ده-ضد عفونی کننده داخلی.

15-مریمی(مراجعه شود به مریم گلی).

16-مشک دانه(مراجعه شود به بامیه).

17-مشمش(مراجعه شود به زرد آلو).

18-مصطکی:Pistacia lentiscus l

صمغ(گرم و خشک)

ضد سودا و بلغم-مقوی حافظه-ضد صرع-تسریع جریان خون-ضد سردی-ضد رطوبت بدن-ضد زخم معده و روده-ضد انزال زود رس-مقوی قوای جنسی-ضد قند(با کندر)-ضد اشتها.

19-مُقل ازرق(ملک ازرق):Comoiphora myrrha

(گرم وخشک)

ضد چاقی- ضد سرفه-ضد ورم معده-تسهیل زایمان-ضد عفونت زنانگی(دود دهی با کندر و تاجریزی)-تقویت قوای جنسی.((زیر نظر پزشک مصرف شود)).

20-مورد:Myrtus communis l

(سرد و خشک)

ضد اسهال و اسهال خونی-ضد ریزش موی سر(شستشو)-ضد آفت دهان(مضمضه با تباشیر)-ضد شقاق و هموروئید(شستشو)-ضد خونریزی داخلی.

12-موز:Musa sapientum l

(گرم و معتدل)

مقوی معده-زیاد کننده اسپرم-قلیایی کننده خون-چاق کننده(با شیر)-پیشگیری از سرطان قلب-مقوی جنین-آرام بخش(با شیر)-ضد زخم معده-کاهش بزاق دهان –ضد آلبومینوری-ضد سرطان ریه.

13-موسیر:Allum ascalonicum l

)گرم و خشک)

کاهش فشار و قند خون-ضد سفتی عروق-ضد سرطان-اشتها آور-ضد اسید اوریک ونقرس.

14-مومیایی(موملایی):

(گرم و خشک)

ضد سردی-ترمیم بافت استخوان-رفع پارگی رگها-ضد رعشه-تقویت قوای جنسی.رفع شکستگی اعضاء(خوراکی وماساژ با روغن زرده تخم مرغ)-((افراد دارای فشار خون و ناراحتی قلبی از این ماده استفاده نکنند)).

15-مویز:Currants

(گرم و خشک)

تقویت حافظه-ضد آلزایمر-مقوی عمومی.

16-میخک(مراجعه شود به قرنفل).

17-میران (مراجعه شود به شفت).

گروه((ن)):-------------------------

1-ناخنک(مراجعه شود به اکلیل الملک).

2-نارگیل:Cocos nucifera

(گرم وخشک)

مقوی عمومی-ضد سودا-ضد مرض قند-افزایش اسپرم-ضد آرتروز(ماساژ روغن)-ضد روماتیسم-افزایش نیروی جنسی-ضداسهال و اسهال خونی-شیر افزا-رفع کم خونی-آرام بخش-گرمی بخش.

3-نارنگی:Citrus nobolis lour

(سرد و تر)

مقوی معده-ضداسکوربوت-ملین-تب بُر.

4-نانخواه(مراجعه شود به زنیان).

5-نخود:Cicer arientinum l

(گرم و خشک)

قاعده آور- تقویت حافظه و ضد آلزایمر-ضد فلجی اعضاء(جوشانده نخود سیاه)-شیرافزا-ضد اسید اوریک و نقرس-ضد قند و چربی-ضد جذام-رفع کم خونی-ضد سرطان پروستات-قلیایی کننده خون-ضد برص-ضد بواسیر خونی.

6- نعناع:Mentha spicata l

(گرم و خشک)

آرام بخش-مقوی اعصاب-مقوی معده-ضد تهوع-تنظیم فشار خون-ضد سکسکه-ضد اسهال-ضد ثقل(با بارهنگ)-افزایش اسپرم-ضد چربی خون-ضد غلظت خون-اشتها آور(برای کودکان)-ضد پُر خوری-ضد سفتی عروق-ضد تجمع شیر در پستان(ضماد با آرد جو و باقلا).

7-نعناع انگلیسی(مراجعه شود به سوسن عنبر).

8-نعناع فلفلی:Menthal piperita l

(گرم و خشک)

مقوی معده-آرام بخش-ضد سرفه-ضدتشنج-ضدعفونی کننده و ضد التهاب داخلی-ضد سینوزیت(بخور).

9-نیلوفر آبی گل سفید: Nymphaea alba l

(گرم و خشک)

ملین-کاهش فشار شهوت-کاهش ضربان قلب-مُسکن-کاهش فشار عصبی-آرام بخش.((برای زنان باردار  و کسانی که ناراحتی قلبی دارند مضر است)).

گروه((و)):-------------------------

1-والک(سیر جنگلی):Allinum ursinum l

(سرد)

مسهل-کاهش فشار خون-باز کننده رنگ چهره-تصفیه خون-ضد نقرس و اسید اوریک-رفع تنگی نفس-(برای کودکان و زنان باردار مضر است).

2-وانیل:Vanilla planifolia

(گرم و خشک)

معطر(عطر کیک)-مقوی قوای جنسی-محرک دستگاه عصبی-(در مصرف این ماده زیاده روی نشود).

3-ورون(مراجعه شود به  به لیمو).

4-ویولت(مراجعه شود به بنفشه).

گروه((ه)):-------------------------

1-هِل:Amomum cardamon l

(گرم و خشک)

افزایش میل جنسی و نیروی جنسی-ضد سردی و رطوبت- ضد درد استخوان-چاشنی ادویه و چای-انرژی بخش-شادی بخش-رفع انسداد کبدی(به مقدار کم)-ضد بلغم-مقوی حافظه-رفع بی خوابی-خوشبوکننده دهان و عرق بدن.

2-هلو:Prunus persical l

)سرد و تر)

ضد عصبانیت بچه ها-زیبایی نوزاد(به مقدار کم)-کاهش اوره-قلیایی کننده خون-افزایش نیروی جنسی-رفع ورم پروستات-ضد تکرر ادرار-رقیق کننده خون-تسهیل زایمان.

3-هلیله زرد:Yellow myrablan

(سرد و خشک)

ضد سودا و بلغم-مقوی معده ضد انگل-ضد اختلالات کبدی-رفع درد پا-ضد تهوع-مقوی حافظه و اعصاب-باز کننده رنگ چهره-مقوی حواس پنج گانه.

4-هلیله سیاه:Black myrablan

(سرد و خشک)

پیشگیری از سفید شدن مو-ضد انگل-مقوی معده-تقویت حافظه-تصفیه خون-لاغر کننده-ضد التهاب لثه(مضمضه)-ضد سودا.

5-هلیله کابلی:Chebolic myrublan

(معتدل و خشک)

ضد سودا و بلغم-پیشگیری از سفید شدن موها-ضد عطش در بیماران دیابتی-ضد لقوه و رعشه-ضد کمر درد-مقوی حافظه.

6-هلیون(مراجعه شود به مارچوبه).

7-هندوانه:Citrullus vulgaris schrad

(سرد وتر)

تصفیه خون-محرک کلیه-ضد سنگ کلیه و عفونت ادراری-ضد شقاق-ضد عطش-ضد گرمی-تب بُر-کاهش فشار شهوت-ضد سوزش ادرار-افزایش طول عمر(آنتی اکسیدان فراوان)-ضد چسبندگی پلاکتها- ضد التهاب دستگاه تناسلی-ضد قند(آب پوست)-شیرافزا-ضد اسیداوریک و نقرس-ضد شاش بند-ضد فشار خون.

8-هندوانه ابوجهل(مراجعه شود به حنظل).

9-هوفاریقون(مراجعه شود به چای کوهی).

10-هویج:Daucus carota l

(گرم و تر)

باز کننده عروق-ضد سرطان(سینه-ریه-لوزالمعده)-ضد نقرس واسیداوریک-ضد سَم نیکوتین-تنظیم کار غدد بدن-ضدسنگ کیسه صفرا-ضد ورم لوزالمعده-ضد اسهال-رفع پرکاری غده تیروئید-افزایش بزاق دهان-تقویت حواس پنجگانه-ضد هپاتیت-رفع کم خونی-ضد چسبندگی پلاکتها-افزایش اسپرم-منبع ویتامین آ-ضد زخم معده-ضد چربی-ضد قند-رفع شب کوری.

11-هویج وحشی(مراجعه شود به زردک).

گروه((ی)):-------------------------

1-یاسمن:Jasminum officinale l

(گرم و خشک)

روغن ،به صورت مالشی:ضد درد-ضد دردهای روماتیسمی و درد مفاصل-نعوظ آور.

2-یونجه:Medicago sativa l

(گرم و خشک)

اشتها آور-چاق کننده-تقویت اعصاب-تصفیه خون-ضد جوش صورت-افزایش رشد-ضد تشنج –قاعده آور-ضد کم خونی-تقویت نیروی جنسی-افزایش اسپرم-منبع خوب ویتامین آ-ضد راشیتیسم-مفید برای افراد هموفیلی-شیرافزا.

با سپاس،رضا محمدی جاویدی

http://rezamohammadijavidi.blogfa.com

خلاقیت های جالب و دیدنی با غذا ها