
آتشکده ی سیاهگل
بنای این آتشکده مربوط به دوره ی ساسانیان است که در 15 کیلومتری جنوب غربی روستای سرتنگ و در مسیر رودخانه ی کنگیر ایوان قرار دارد . این بنا یکی از سالم ترین آتشکده های دوران قبل از اسلام در استان می باشد که روی چهار پایه ساخته شده و دارای گنبدی یک جداره است . (برگرفته از سایت میراث فرهنگی استان ایلام)

در استان ایلام ، نزدیکی شهر ایوان ، و در کرانه ی رودخانه ی گنگیر ، آتشکده ی سیاهگل با پیشینه ی 1700 ساله و با ساختاری از سنگ و ساروج پابرجا ایستاده است.
در نزدیکی این آتشکده پایه های یک پل سترگ از دوران ساسانی به چشم می خورد که اهالی بزرگ ترین آن را (سان نیری) می نامند . پل یعنی رفت وآمد ، یعنی زندگی .

جای جای این منطقه آثار ساختارهایی از جنس همان آتشکده به چشم می خورد . این آتشکده تا زمان یکپارچگی ایران در دوران دودمان صفوی روشن بوده است. وجود این شهر نه فقط به دلیل رودخانه ی پرآب و کشاورزی سرشار ، که برنج هم دارد ، بلکه به دلیل وجود یک معدن ذغا ل سنگ همجوار آن است که به دلیل گلِ سیاهرنگ آن ؛ منطقه را سیاهگل نامیده اند .
تاق شیرین و فرهاد

تاق شیرین و فرهاد مربوط به دوره ی ساسانیان است و در شهرستان ایوان ، بخش زرنه ، روستای چهل زرعی ، تنگ کوشک واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۷ اسفندماه ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۷۹۶۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است . (برگرفته از ویکیپدیا، دانشنامه ی آزاد)

در سراسر ایران زمین ، جایی نیست که از نام این دو دلداده و بازوی پولادین فرهاد خالی باشد. هرجا نقشی از سنگ است مردم آن را به فرهاد نامیده اند ، شاید که دین خود را به عشق ادا کرده باشند. فرهاد یعنی فرهنگ و تمدن لایه های زیرین مردم ایران در فراخنای تاریخ .
در نزدیکی روستای کوشک ، و در کناره راه ایوان به سومار ، تاق شیرین و فرهاد در کرانه ی رود آرمیده است .

پیشینه ی این تاق بیشتر از تمام آثار موجود در استان ایلام است. ساختاری که با استفاده از ساده ترین ابزار زیباترین نقش ها را در دل خود به یادگار دارد . این ساختار ، همان گونه که از نام آن برمی آید ، از سنگ ساخته شده و به نظر می رسد از پادگان هایی است که در مسیر را ه ها می ساختند که تا سالیان دراز نیز کاربری خود را ادامه داده است.
شاید بازمانده ای از "راه شاهی" و دوران هخامنشیان . برخی باستان شناسان بر این دیدگاه هستند که این ساختار نیایشگاهی از دوران اشکانیان است. شاید نیایشگاه (مهر میترا) !
اما بیشتر باستان شناسان آن را ساختاری از دوران ساسانی ، به جهت نگهبانی از مویرگ های جهان راه ابریشم می دانند .
مردم محلی این ساختار را تاق شیرین و یا فرهاد کوشک می نامند و می گویند فرهاد کوهکن ، این کوشک را جهت استراحت شیرین ساخته است. در همان نزدیکی هم ردیفی آب نمای زیبا در دامنه کوه گاومهر از کوچک به بزرگ نمایان است . مردم آن را نیز ساخته فرهاد کوه کن می دانند .
یک نکته :
در دوران پادشاهی مهرداد دوم ، فرمانروای ایران از دودمان اشکانیان ، ساخت ساختارهای دفاعی و امنیتی به ویژه دژها به اوج خود رسیده بود. بیشتر این ساختارها در دوران ساسانی بازسازی و بازپیرایی شده ، مورد استفاده قرار داشتند .
در داستان ویس و رامین هم ، دژی پایدار و استوار به نام "اشکفت دیوان" در غرب کشور وجود دارد که شاه موبدمنیکان پیش از رفتن به جنگ رومیان ، ویس را به آنجا می سپارد .
دژ اشکفت بر کوه کلان بود نه کوهی بود برج آسمان بود
ز سختی سنگ او مانند سندان نکردی کار بر وی هیچ سوهان
منابع :
۱) سپهری ، جعفر ، مدرس دانشگاه جامع علمی کاربردی و دانشگاه آزاد اسلامی ایران
۲) ویکی پدیا ، دانش نامه ی آزاد
۳) سایت سازمان میراث فرهنگی-صنایع دستی و گردشگری استان ایلام ؛ http://www.ilam-miras.ir
۴) نورمحمدی ، مالک ، وبلاگ شهرستان ایوان غرب ؛ http://eyvangharb89.blogfa.com
5-http://www.aroosezagros.com
بنای آتشکده مربوط به دوره ساسانیان است که در 15 کیلومتری جنوب غربی روستای سرتنگ و در مسیر رودخانه خروشان کنگیر ایوان ایلام قرار دارد .این بنا یکی از سالم ترین آتشکده های دوران قبل از اسلام در استان می باشد . این بنا روی چهار پایه ساخته شده و دارای گنبدی یک جداره می باشد .این آتشکده در 25 کیلومتری شهرستان ایوان در بخش زرنه و در سواحل رودخانه ی گنگیر و در میان زمین های کشاورزی اهالی سیاهگل واقع است . آتشکده ی مذکور با توجه به شیوه و سبک معماری و مصالح به کار رفته در آن قدمتش به دوران ساسانی می رسد . اولین قدم کاوش های باستان شناسی در محوطه ی مذکور توسط و اندنبرگ باستان شناس بلژیکی در سال 1349 صورت گرفت و یکی از دستاورد های آن کشف این آتشکده بود . بنا از نوع گنبد های تک جداره ای و مصالح ساخت آن از ملات گچ ، قلوه سنگ های نتراشیده و رودخانه ای است که به صورت نامنظم کار گذاشته شده است . آتشکده ی مذکور در چهار طرف دارای دالان برای طواف زرتشتیان به دور آتش مقدس بوده و این بنا تنها آتشکده در سطح استان می باشد که تا حدودی سالم باقی مانده است .